ئا: لوقمان عه‌بدوڵڵا

دیارده‌ى فره‌ژنى و ژن‌به‌ژن و گه‌وره‌ به‌ بچوک و به‌زۆر به‌شودان له‌ناو شوێنکه‌وتوانى ئه‌م ئایینه‌دا نیه‌ و نه‌بووه‌…

له‌ کاتێکدا باس له‌ ئایین و باوه‌ڕى زه‌رده‌شتى ده‌کرێت، که‌ ئایین و باوه‌ڕى یارسانه‌کان، کاکه‌ییه‌کان، به‌کتاشییه‌کان له‌ تورکیا، ئێزدییه‌کان له‌ درێژکراوه‌ى ئه‌م ئایینه‌ن و به‌هۆى په‌لامار و کوشت و بڕى دوژمنانى ئه‌م ئایینه‌وه‌ په‌رت په‌رت بوون و هه‌ریه‌ک له‌مانه‌ به‌ناوى جیاوازه‌وه‌ له‌سه‌ر رێبازه‌ ئایینییه‌که‌ى خۆیان ماونه‌ته‌وه‌. باسکردن له‌م ئایینه‌ ناته‌واو ده‌بێت ئه‌گه‌ر باس له‌ ئایین و باوه‌ڕى (میترائیزم ـ میهرپه‌رستى) نه‌کرێت. بۆیه‌ سه‌ره‌تا پێویسته‌ رونکردنه‌وه‌یه‌ک له‌و باره‌یه‌وه‌ بدرێت. ئایین و باوه‌ڕى میهرپه‌رستى له‌و سه‌رده‌مه‌وه‌ ئاریاییه‌کان له‌ خاکى ئێراندا فه‌رمانڕه‌وا بوون، نه‌ته‌وه‌کانى ئێران شوێن ئه‌م ئایینه‌ که‌وتوون. له‌ سه‌رچاوه‌ مێژوییه‌کاندا هاتووه‌ که‌ ئایینى میهرپه‌رستى بۆ ماوه‌ى دوو هه‌زار ساڵ باڵاده‌ست بووه‌ و کاریگه‌رى گه‌وره‌ى له‌سه‌ر ئایینه‌کانى مه‌سیحى و یه‌هودى هه‌بووه‌. بنه‌ماکانى ئه‌م ئایینه‌ له‌سه‌ر خۆشه‌ویستى ئاگر، هێزه‌کانى سروشت و ئه‌فسانه‌ دامه‌زراوه‌. پڕۆفیسۆر ئارسر کریستنسن ده‌ڵێت میهرپه‌رستى سه‌ره‌ڕاى ئه‌وه‌ى له‌ نێوان دانیشتوانه‌کانى هندوستان و ئێراندا خوایه‌کى هاوبه‌ش بووه‌ و پێى وتراوه‌ خواى ژیان، زانست، په‌یمان، به‌ڵێن، راستى، لێبوردن و به‌خشنده‌یى، که‌ ئه‌مانه‌ هه‌مووى سیمبۆله‌ جوانه‌کانى ئایین و باوه‌ڕى یارسانن تا ئه‌مڕۆ.

ئه‌فسانه‌ى دروستبوونى ئه‌م ئایینه‌ له‌ ئه‌ستوره‌کانى یارساندا به‌م شێوه‌یه‌ باسى لێوه‌ ده‌کرێت که‌ میهر ـ میترا سه‌ره‌تا له‌ به‌ردێک له‌ناو ئه‌شکه‌وتێکدا شه‌وى شه‌ممه‌ رێکه‌وتى (24ى 12ى 272) ساڵ پێش زایین له‌ درێژترین شه‌وى ساڵدا له‌ دایک بووه‌. ئه‌م شه‌وى له‌دایکبوونى میترا پێى ده‌وترێت شه‌وى یه‌ڵدا. به‌ پێى ئایین و باوه‌ڕى یارسان میهر یه‌کێکه‌ له‌ (یزد ـ ئیزدیی)ه‌کان، له‌ هه‌ڵگرانى دینى مانیشدا په‌یامبه‌ره‌. لێره‌دا پێویسته‌ باس له‌وه‌ بکه‌ین مانى کوڕى فانک، یه‌کێک بووه‌ له‌ بنه‌ماڵه‌ ناوداره‌کانى ده‌وڵه‌تى ئه‌شکانى که‌ ده‌وترێت ده‌وڵه‌تێکى کوردى بووه‌.

ئایینى یارسان گه‌شتێکه‌ له‌ خۆشه‌ویستییه‌وه‌ به‌ره‌و خۆناسین که‌ له‌ ئه‌نجامدا ده‌بێته‌ سه‌فه‌رى راستى به‌ره‌و راستى. ئه‌مه‌ بنه‌ماى هزرى ئه‌م ئایینه‌یه‌. چونکه‌ بۆ گه‌یشتن به‌ جه‌وهه‌رى سه‌ره‌کى و تێپه‌ڕبوون به‌ره‌و قوڵایى ده‌رون، رێ‌نیشانده‌ر و کاریگه‌ره‌. دواى خۆناسین مرۆڤ ده‌گاته‌ فه‌وتانى خودز ئه‌مه‌ش سه‌فه‌رێکه‌ به‌ره‌و توانه‌وه‌ به‌ گوێره‌ى “تعالى” که‌ تێگه‌یشتن له‌م هزره‌یه‌ و ئه‌م هزره‌ش سیمبۆلێکه‌ بۆ یه‌کێتى و سه‌قامگیربوونى په‌یوه‌ندیه‌ مرۆڤییه‌کان. جیا له‌ هه‌موو کرده‌وه‌یه‌کى دوو روان و خاوه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌کان به‌ یه‌کتاپه‌رستى وا له‌ یارسانیه‌کان ده‌کات له‌ جه‌سته‌ى مرۆڤێکى ئازاددا بگاته‌ ئه‌و ئاسته‌ى که‌ هه‌رگیز به‌ چاوێکى سوکه‌وه‌ نه‌ڕوانێته‌ هیچ شتێکی تر. له‌م باره‌یه‌وه‌ پیر ئه‌میر ده‌فه‌رموێت له‌ په‌رتوکى سه‌ره‌نجامى پیرۆزدا:

حه‌یفه‌ن په‌ى میردان به‌نه‌ى که‌مته‌رین

وێش گیرۆ یه‌جاى دیده‌ى به‌شه‌رین

واته‌: حه‌یفه‌ بۆ که‌سه‌کان به‌ چاوى که‌مه‌وه‌ سه‌یرى خه‌ڵک بکه‌ن یان خۆیان له‌ که‌سانی تر به‌ که‌م بزانن.

ئایین و باوه‌ڕى یارسان له‌باره‌ى نه‌ته‌وه‌ و نیشتمانه‌وه‌

ئایین و باوه‌ڕى یارسان ئایین و باوه‌ڕێکى نه‌ته‌وه‌یى و نیشتمانى کۆنى کورد بووه‌. هه‌میشه‌ رابه‌ره‌کانى ئه‌م ئایینه‌ هه‌وڵى ئه‌وه‌یان داوه‌ خۆیان رزگار بکه‌ن له‌ هه‌موو کاریگه‌رییه‌کى مادى و مه‌عنه‌وى ئه‌و میلله‌تانه‌ى په‌لاماریان داون و خاکیان داگیر کردوون. یه‌کێک له‌و یادگاره‌ گرنگانه‌ى که‌ یارسانه‌کان پاراستویانه‌ و تا ئێستا به‌رده‌وامن له‌سه‌رى، یادکردنه‌وه‌ى په‌لاماردانى شۆڤێنیه‌تى عه‌ره‌ب بووه‌ بۆ ناوچه‌کانى ده‌شتى شاره‌زوور و شارى هورمزگان که‌ شارێکى گه‌وره‌ بووه‌ و یه‌کێک له‌ گه‌ڕه‌که‌کانى پێی وتراوه‌ گه‌ڕه‌کى “کۆرتاس” که‌ تا ئێستاش شوێنه‌وارى له‌ شاره‌زوردا ماوه‌. دواى په‌لاماره‌کانى دوژمن شاره‌که‌ خاپور ده‌کرێت و هه‌رچى خوێنده‌وار و گه‌نج هه‌یه‌ ده‌کوژرێن و مه‌کته‌به‌کانیان ده‌سوتێنن و کچه‌کانیان به‌ که‌نیزه‌ک ده‌به‌ن. له‌و ماوه‌یه‌دا چه‌ند سه‌رکرده‌یه‌ک رزگاریان ده‌بێت له‌ ئه‌شکه‌وتى مه‌رى نه‌وێ لاى گوندى “نه‌وێ”ى شاره‌زورى ئێستا خۆیان حه‌شار ده‌ده‌ن که‌ پاش سێ رۆژ رزگاریان ده‌بێت و به‌ره‌و گوندى هاوار به‌ڕێ ده‌که‌ون. ئێستا خه‌ڵکانى یارسانى هه‌موو ساڵێک له‌و کاته‌دا که‌ ده‌کاته‌ (15/1)ى هه‌موو ساڵێک سێ رۆژ به‌ رۆژوو ده‌بن بۆ یادى ئه‌و کاره‌ساته‌ و به‌م شێوه‌یه‌ش نیه‌ت ده‌هێنن:

وام وه‌رۆ چه‌ سێ رۆ چه‌و یاران

وه‌ عه‌شقى یارانى کۆرتاس

واته‌: من به‌ رۆژوو ئه‌بم ئه‌م سێ رۆژه‌ به‌ عه‌شقى یارانى کۆرتاس.

له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌م بزوتنه‌وه‌ ئایینى و نه‌ته‌وه‌یى و نیشتمانییه‌ دواى داگیرکارییه‌کان هه‌وڵیان داوه‌ ئایینه‌که‌ى خۆیان زیندوو بکه‌نه‌وه‌. له‌م باره‌یه‌وه‌ له‌ په‌رتوکى پیرۆزى سه‌ره‌نجامدا بابا سه‌رهه‌نگ ساڵى (300)ى کۆچى ده‌فه‌رموێت:

سه‌رهه‌نگى ده‌ودان سه‌رهه‌نگى ده‌ودان

ئه‌ز که‌ نامێمه‌ن سه‌رهه‌نگى ده‌ودان

چه‌نى ئێرمانان مه‌گێڵم هه‌ردان

مه‌کێشم په‌رێ ئایینى کوردان

واته‌: من که‌ ناوم سه‌رهه‌نگى ده‌ودانه‌ (ده‌ودان گوندێکه‌ له‌ کوردستانى رۆژهه‌ڵات) له‌گه‌ڵ یارسانیه‌کانى هاوڕێم هه‌وڵ ده‌ده‌ین بۆ زیندوکردنه‌وه‌ى ئایین و باوه‌ڕى کورد.

پێگه‌ى ژن له‌ ئایین و باوه‌ڕى یارساندا

له‌ناو ئایین و باوه‌ڕى یارساندا ژن پێگه‌یه‌کى به‌هێزیان هه‌بووه‌ و چالاکى به‌رچاویان هه‌بووه‌. ئایینه‌که‌ش پشتگیریان بووه‌ و جیاوازى نه‌بووه‌ له‌ نێوان کوڕ و کچدا له‌و باره‌یه‌وه‌ سوڵتان سه‌هاک ده‌فه‌رموێت:

هه‌ر که‌س بواجۆ کناجه‌و کورى

مه‌وه‌زیش وه‌ده‌م مه‌وداى که‌یبرى

واته‌: هه‌ر که‌س بڵێ کوڕ یا کچ و جیاوازى له‌ نێوانیاندا بکات ناتوانێت خۆشه‌ویستى خوا بپارێزێت.

ژنه‌ ناوداره‌کانى یارسان که‌ له‌ ساڵه‌کانى (200 ـ 600)ى کۆچى ژیانیان کردووه‌ و چالاکى سه‌ربازى و هونه‌رى و ئایینیان هه‌بووه‌ و شانبه‌شانى پیاوان جه‌نگاون و فه‌رمانده‌ش بوون؛

1ـ لێزا خاتون وه‌ نسا خاتون فه‌رمانده‌ و مۆسیقاریش بوون له‌ له‌شکرى نۆ سه‌د نۆ سه‌ده‌ى شاخۆشێن که‌ (900) ته‌مبورژه‌ن، (900) شمشاڵ‌ژه‌ن، (900) ده‌ف‌ژه‌نى تێدا بووه‌ بۆ رزگارکردنى ده‌شتى زه‌هاوى کوردستانى رۆژهه‌ڵات له‌ ژێر چنگى داگیرکه‌ران که‌ له‌ ئه‌نجامدا سه‌رکه‌وتن.

2ـ نێرگزه‌ خاتون یه‌کێکی تر بووه‌ له‌ فه‌رمانده‌ به‌هێزه‌کان و پێیان ده‌ڵێت:

مه‌ڵێن (زه‌عیفه‌) دامه‌نى کۆتا نیه‌ ریشم

بۆ به‌سته‌ى شه‌رت سه‌د میرم نیه‌ هاملو

ئه‌ من ئێستا سه‌رى خۆم ناوه‌ته‌ مه‌یدانى هه‌ق

سه‌ر به‌خشین لازمه‌ بۆ شه‌رت له‌ شنۆ

ـ نێرگزه‌ خاتون رازى نابێت به‌وه‌ى ژن به‌ زه‌عیفه‌ ناو ببرێت. له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ریشى نیه‌، بۆیه‌ به‌ سه‌رکرده‌کانى تر ده‌ڵێت سه‌د میر ناتوانن شان له‌ شانم بده‌ن و من سه‌رى خۆم له‌ مه‌یدانى هه‌قدا ئه‌سپێرم سه‌ر سپاردن پێویسته‌ بۆ هه‌موو که‌س له‌ دڵه‌وه‌.

ـ ئه‌م ژنانه‌ش شۆڕشگێڕ و ته‌مبورژه‌ن بوون؛ دایه‌ ته‌ورێزى هه‌ورامى، دایه‌ خه‌زانى سه‌رگه‌تى، خانمى لۆرستانى، رێحانه‌ خاتون، په‌شه‌نگ خاتون، ئاونگ خاتون. بۆیه‌ ده‌بینین ژن خۆى بۆ خۆى پێگه‌ى خۆى پاراستووه‌، ئایین و باوه‌ڕه‌که‌ش مافى ره‌واى بۆ دیارى کردوون و هه‌ر ئه‌مه‌ش وای کردووه‌ دیارده‌ى فره‌ژنى و ژن به‌ ژن و گه‌وره‌ به‌ بچوک و به‌زۆر به‌شودان له‌ناو شوێنکه‌وتوانى ئه‌م ئایینه‌دا نیه‌ و نه‌بووه‌.

ـ له‌ په‌رتوکى پیرۆزى یارساندا “نسا خاتون” له‌ ساڵى (405)ى کۆچیدا جێگر و هاوکارى فه‌رمانده‌ “شاخۆشێن” بووه‌. ده‌رباره‌ى جوانى به‌هار و سروشت ئه‌فه‌رموێت:

وه‌فران بێ وه‌ ئاو وه‌فران بێ وه‌ ئاو

به‌هار چون ئاما وه‌فران بێ وه‌ ئاو

گوڵ و وه‌نه‌وشه‌ هورێزان جه‌ خاو

په‌رى ئارایش ده‌شت و کو ف و کاو

واته‌: به‌فره‌کان ده‌ستیان به‌ توانه‌وه‌ کرد، به‌هار هات و به‌فره‌کان توانه‌وه‌ و چۆڕاوگه‌ى ئاوى به‌فر گوڵ و وه‌نه‌وشه‌ و به‌ره‌زاد بۆژانه‌کانى تێر ئاو کرد و له‌ ده‌شت و کێوه‌کاندا سه‌ریان ده‌رهێناو ئارایشتى شاخ و کێویان کرد.

“له‌ ترسى خوداوه‌ ئێمه‌ دیندارى ناکه‌ین، به‌ڵکو له‌ خۆشه‌ویستیمانه‌وه‌یه‌ بۆ خودا…”

ئایین و باوه‌ڕى یارسان و پاراستنى کلتورى نه‌ته‌وایه‌تى

1/ کلتورى یارسانه‌کان ده‌رباره‌ى ئایینه‌کانى تر. له‌م باره‌یه‌وه‌ شێخ ئه‌میر له‌ په‌رتوکى سه‌ره‌نجامدا ئه‌فه‌رموێت:

ئه‌گه‌ر ئایین وێت وه‌ خاس مه‌زانى

وه‌ ئایین که‌س وه‌ که‌م نه‌وانى

ده‌ست و دڵى خۆت بکه‌ره‌ شه‌ره‌

هه‌ر کارێ به‌ده‌ ئانه‌ مه‌که‌ره‌

واته‌: هه‌ر که‌س ئایینى خۆى به‌ باش بزانێ، به‌ که‌م ته‌ماشاى ئایینى تر ناکات، ده‌بێ ده‌ست و دڵى خۆمان بکه‌ینه‌ سه‌رپشک بۆ ئه‌وه‌ى له‌ کارى خراپ دوور بین.

ـ هه‌روه‌ها پاراستنى کلتورى به‌رێکردنى جه‌سته‌ى مردوو پاش ئه‌وه‌ى رۆح لێى ئازاد ده‌بێت و سه‌ره‌تاى ژیانێکى نوێ ده‌ست پێده‌کاته‌وه‌ پڕۆسه‌یه‌که‌ پێى ده‌وترێت (جه‌مه‌رانه‌) کۆچ کردوو ده‌خرێته‌ ناو داره‌ته‌رم و مه‌جێکى ده‌سکردى خۆیانى به‌سه‌ردا ئه‌درێت، له‌ پیش ته‌رمه‌که‌وه‌ چرا به‌ ده‌ستێک ئه‌ڕوات، پاش ئه‌و ته‌رمه‌که‌، پاش ته‌رمه‌که‌ش تیپى ته‌مبور ژه‌ن و ده‌ف لێده‌ر و شمشاڵ ژه‌ن به‌ ئاوازى تایبه‌ت به‌ره‌و گۆڕستانى ده‌به‌ن.

 ـ پڕۆسه‌ى چه‌په‌ و ده‌س: ئه‌م پڕۆسه‌یه‌ له‌ جه‌مدا ئه‌کرێت، جه‌م واته‌ ئه‌نجامدانى خێر، یارسانه‌کان له‌ هه‌ر شوێنێک بن ده‌بێت مانگى جارێک جه‌م بکه‌ن که‌ له‌ لایه‌ن (پیر و مام و باوه‌) سه‌رپه‌رشتى ده‌کرێت. له‌ کاتى ئه‌نجامدانى جه‌مدا (چه‌پ و ده‌ست) ئه‌کرێت له‌ رێگه‌ى وتنى ئاوازێکى ئایینییه‌وه‌، به‌شداربوانیش به‌ دوایدا ده‌یڵێنه‌وه‌.

ـ کلتورى پاراستنى سروشت: دره‌خت له‌ ئایین و باوه‌ڕى یارساندا پێگه‌یه‌کى پیرۆزى هه‌یه‌ و خزمه‌ت ئه‌کرێت و بڕینى دره‌خت چ دره‌خته‌ به‌رداره‌کان یان خۆرسکه‌کان رێ پێ نه‌دراوه‌.

ـ راگرتنى یادى نه‌ورۆز: نه‌ورۆز جه‌ژنێکى نه‌ته‌وه‌یى و نیشتمانى و ئایینى یارسانه‌کانه‌، شاخۆشێن له‌باره‌ى نه‌ورۆزه‌وه‌ له‌ په‌رتوکى پیرۆزى سه‌ره‌نجامدا ده‌فه‌رموێت:

 مه‌ستیم و که‌ریم دوڕى هه‌مه‌ لالان

نه‌ورۆز ماهێکه‌ باڵاى هه‌مه‌ ماهان

واته‌: ئێمه‌ په‌یوه‌ستین به‌ رۆژى نه‌ورۆز و ئاگرى نه‌ورۆزه‌وه‌، وه‌ک دوێ‌ ته‌ماشاى ئه‌که‌ین (دوێ‌ له‌ ئایین و باوه‌ڕى یارساندا واتایه‌کى ئێجگار پیرۆزى هه‌یه‌).

ـ ته‌مبور و ده‌ف و شمشاڵ و پاراستنى ئاوازى چه‌مه‌رانه‌ و چه‌پ و ده‌س به‌شێکن له‌ کلتورى هونه‌رى ئه‌م ئایینه‌ و ئه‌وه‌نده‌ به‌ پیرۆز ته‌ماشا ده‌کرێن پێش به‌کارهێنانیان ده‌بێت ناوى خۆشه‌ویستى خوا بهێنرێ و ماچیان بکرێت.

سه‌رچاوه‌کانى ژیانیان

به‌پێى په‌رتوکى سه‌ره‌نجامى پیرۆز هه‌موو یارسانیه‌کان ئاگادار ده‌کاته‌وه‌، که‌ نابێ بیر له‌ ماڵ و سه‌روه‌ت و سامان بکرێته‌وه‌، به‌ڵکو ده‌بێت ژیانیان به‌رده‌وامى پێ بده‌ن له‌ رێگه‌ى سومبوله‌ جوانه‌کانى یارسانه‌وه‌، که‌ هه‌موو که‌سێک ره‌چاویان ده‌کات، ئه‌وانیش؛ راستى، پاکى، لێبوردن، به‌خشنده‌ییه‌. هه‌ر بۆیه‌ په‌یڕه‌وانى ئه‌م ئایینه‌ تا ئێستاش ئاستى ژیانیان مام ناوه‌ندیه‌ و سه‌رچاوه‌ى ژیانیان له‌ سه‌ر کشتوکاڵ، باخدارى، مه‌ڕ و ماڵاته‌، سودیش له‌ به‌روبومه‌ خۆڕسکه‌کان وه‌رده‌گرن وه‌ک؛ بنێشت، قه‌زوان، چه‌قاله‌ و…

یارسانه‌کان ئێستا له‌ کوێ ده‌ژین؟

به‌ هۆى ده‌ستدرێژى دوژمنان یارسانه‌کان په‌رش و بڵاو بونه‌ته‌وه‌ به‌سه‌ر جوگرافیا جیاوازه‌کاندا. چونکه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا نه‌یانویستووه‌ کلتورى هیچ نه‌ته‌وه‌یه‌کی تر هه‌ڵگرن و په‌یڕه‌وى بکه‌ن، به‌ شێوه‌یه‌کى گشتى له‌ هه‌ر چوار پارچه‌ى کوردستاندا په‌یڕه‌وانى یارسان هه‌ن، به‌م شێوه‌یه‌:

1/ رۆژهه‌ڵاتى کوردستان (کرمانشان، که‌ره‌ند، سه‌هنه‌، قه‌سرى شیرین، ناوچه‌کانى داڵه‌ هۆ).

2/ باشورى کوردستان (هه‌ڵه‌بجه‌، سلێمانى، که‌رکوک، خانه‌قین، که‌لار، موسڵ)

3/ رۆژئاواى کوردستان (له‌ هه‌موو شاره‌ کوردییه‌کان بونیان هه‌یه‌،‌ به‌ڵام ژماره‌یان که‌مه‌.)

4/ باکوری کوردستان (له‌ زۆربه‌ى شاره‌ کوردییه‌کاندا بونیان هه‌یه‌ و ژماره‌یان به‌ شێوه‌یه‌کى به‌رچاو زۆره‌.)

له‌ هه‌مان کاتدا یارسانه‌کان له‌ لوبنان بونیان هه‌یه‌ و پێیان ده‌وترێت دورزییه‌کان.

ته‌نها له‌ باشورى کوردستاندا ژماره‌یان نزیکه‌ى (192000) که‌سه‌.

پێگه‌ى یارسانه‌کان له‌ دامه‌زراوه‌کانى باشورى کوردستاندا

د.سه‌یوان عه‌لى ره‌زا هاوارى ده‌ڵێت: یارسان بریتییه‌ له‌ ئایینى خۆشه‌ویستى و له‌ ئایینى ئێمه‌دا له‌ خواترسان نییه‌، له‌ ترسى خوداوه‌ ئێمه‌ دیندارى ناکه‌ین، به‌ڵکو له‌ خۆشه‌ویستیمانه‌وه‌یه‌ بۆ خودا، ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌ى ئایینه‌کانى تره‌ که‌ له‌ ترسى خودا دیندارى ده‌که‌ن. ئێمه‌ وا هه‌ست ئه‌که‌ین که‌ خودا ئێمه‌ى مرۆڤى خۆش ئه‌وێت. بۆیه‌ ده‌بێ ئێمه‌ش خۆشه‌ویستیمان بۆى هه‌بێت. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌شه‌ که‌ به‌ ئایینى ئێمه‌ ده‌وترێت یارسان.

مام وریا براخاس ده‌ڵێت: تا ئێستا ئازادى ئه‌وه‌مان پێ نه‌دراوه‌ له‌ ناسنامه‌ى بارى که‌سێتیمان بنوسرێت (کاکه‌یى)، به‌ڵکو له‌ برى ئه‌وه‌ موسڵمان ده‌نوسرێت، له‌م باره‌یه‌شه‌وه‌ هه‌وڵى زۆر دراوه‌ که‌ ئایین و باوه‌ڕى یارسان له‌ حکومه‌تى هه‌رێمدا به‌ فه‌رمی بناسرێت، به‌ڵام هه‌وڵه‌کان بێ‌سود بوون، له‌به‌ر دوو هۆکار:

1/ ده‌سه‌ڵاتى کوردى ئه‌و پرسه‌ى به‌ جددى وه‌رنه‌گرت.

2/ هه‌ندێ کاکه‌یى له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نه‌بوون که‌ ئه‌و ناوه‌ بگۆڕدرێت، له‌ خولى پێشووى په‌رله‌مانى عێراقدا دوو په‌رله‌مانتارى کاکه‌یى که‌ حزبى بوون (سیروان کاکه‌یى ـ پارتى، نه‌زاد ساڵح ره‌فعه‌ت ـ یه‌کێتى) شکستیان به‌م هه‌وڵانه‌ هێنا. هه‌رچه‌نده‌ (فه‌له‌که‌دین کاکه‌یى) هه‌وڵى زۆری دا له‌وباره‌یه‌وه‌ به‌ڵام هه‌وڵه‌کان شکست‌خواردوو بوون.

بارودۆخى ئێستاى کاکه‌ییه‌کان له‌ باشورى کوردستان

له‌به‌ر ئه‌وه‌ى که‌ زۆربه‌ى ناوچه‌ کاکه‌یى‌نشینه‌کان که‌وتونه‌ته‌ ناوچه‌ دابڕاوه‌کانه‌وه‌ کاکه‌ییه‌کان رۆژانه‌ رووبه‌ڕووى ترس و تۆقاندن و کوشتن و بڕین و ڕفاندن ده‌بنه‌وه‌ له‌لایه‌ن تیرۆرسته‌کانه‌وه‌. له‌ نمونه‌ى ئه‌و ته‌قینه‌وه‌ خۆکوژییه‌ گه‌وره‌یه‌ى له‌ گوندى وه‌رده‌کى کاکه‌یى‌نشینى سه‌ر به‌ پارێزگاى موسڵ روی دا و زیاتر له‌ (20) ماڵ وێران بوون و زیاتر له‌ (28) که‌س گیانیان به‌خت کرد. هه‌روه‌ها له‌ ناوچه‌کانى خانه‌قین و که‌رکوک تا ئێستا زیاتر له‌ (91) که‌سایه‌تى ناسراوى کاکه‌یى تیرۆر کراون.

 

سه‌رچاوه‌: ماڵپه‌ڕی یاری كورد – ڕادیۆ فه‌ردا – بی بی سی

Leave a Reply

Your email address will not be published.