ڕاپۆرت

به‌ره‌ی ناڕازیی خه‌ڵک مادده‌یه‌کی خاوه‌ بۆ یاخیی بوونی مه‌ده‌نیی

 

ئا: ئاسۆ جه‌وهه‌ر‌

 

نووسه‌ران رایده‌گه‌یه‌نن، چالاکیی مه‌ده‌نیی به‌شێوه‌یه‌کی رێکخراو به‌رنامه‌ دارێژراو، ده‌سه‌ڵات ناچاری گۆڕانکاریی ده‌کات و كپبوون و خۆگرتنیش رۆڵی خەباتی مەدەنیی دەگێڕێت و رێسا باوەكانی دەسەڵات پەكدەخات.

له‌ دیالۆگی داد و ده‌سه‌ڵات… له‌نێوان چۆمسکى و فۆکۆدا چۆمسکی ده‌ڵێت: تۆ تێبینی ده‌که‌یت، وه‌ک من بۆی ده‌چم، که‌ ئێمه‌ له‌ بواری کولتووریی کاری سیاسیدا، هه‌وڵ ده‌ده‌ین، دیدێک ده‌رباره‌ی کۆمه‌ڵگایه‌کی دادپه‌روه‌ر و ئازاد له‌ سه‌ر بناغه‌ی بیرۆکه‌ی ته‌بیعه‌تی مرۆیی بنیات بنێین، ئێمه‌ش رووبه‌ڕووی هه‌مان ئه‌و گرفته‌ ده‌بینه‌وه‌ که‌ کاری راسته‌وخۆی سیاسی رووبه‌ڕووی ده‌بێته‌وه‌، واته‌ ئێمه‌ هه‌ست به‌ زه‌رووره‌تی جوولانه‌وه‌ هه‌مبه‌ر به‌ بایه‌خی گرفته‌کان ده‌که‌ین، به‌ڵام له‌وه‌شدا هۆشیارین که‌ ئێمه‌ ملکه‌چی (هۆشیارییه‌کی به‌ ته‌واوی به‌شه‌کی)ین ده‌رباره‌ی واقیعی کۆمه‌ڵگاکان، دوا جار له‌باره‌ی فۆرمه‌کانی واقیعی مرۆییش هه‌ر وه‌هاین.

با نموونه‌یه‌کی به‌رهه‌ست بێنمه‌وه‌، له‌ راستیدا به‌شی هه‌ره‌ زۆری چالاکیی من وابه‌سته‌ به‌ شه‌ڕی ڤێتنام بوو، به‌شه‌که‌ی دیکه‌شی بۆ یاخی بوونی مه‌ده‌نی ته‌رخان کرا بوو. له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکادا، یاخی بوونی مه‌ده‌نی مه‌ترسیی گه‌وره‌ی تێدایه‌. ئه‌و، بۆ نموونه‌، ره‌نگه‌ به‌ شێوه‌یه‌ک هه‌ڕه‌شه‌ له‌ سیسته‌می کۆمه‌ڵایه‌تی بکات، که‌ ره‌نگه‌ بیکات به‌ فاشیزم، ئه‌مه‌ش ده‌بێه‌ شتێکی یه‌کجار خراپ بۆ ئه‌مریکا، بۆ ڤێتنام، بۆ هۆڵه‌ندا و وڵاتانی دیکه‌ش. تۆ بیهێنه‌ به‌ر زه‌ینت، که‌ نه‌هه‌نگێکی زه‌به‌لاحی وه‌ک ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان به‌ راستی ببێته‌ فاشی، ئه‌و کات گه‌لێ گرفت ده‌هێنێته‌ ئاراوه‌، ئیدی که‌واته‌ ئه‌و کرداره‌ به‌رهه‌سته‌، جۆره‌ مه‌ترسییه‌ک له‌خۆ ده‌گرێت.

له‌ روویه‌کی دیکه‌شه‌وه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌و مه‌ترسییه‌ قبووڵ نه‌که‌ین، ئه‌وه‌ کۆمه‌ڵگای هیندۆچینی له‌ لایه‌ن هێزی ئه‌مریکاوه‌ به‌ ته‌واوی له‌یه‌ک ده‌ترازێندرێت. بۆ رووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی مه‌ترسیی له‌و جۆره‌، مرۆڤ هه‌ر ده‌بێ جۆرێک جوولانه‌وه‌ هه‌ڵبژێرێت.

به‌ هه‌مان شێواز، ئێمه‌ له‌ بواری کولتووردا به‌ره‌و رووی هه‌مان ئه‌و مه‌ترسییانه‌ ده‌بینه‌وه‌، که‌ تۆ زۆر به‌ وردی دیاریت کردن. گومانی تێدا نییه‌ که‌ چه‌مکی ئێمه‌ ده‌رباره‌ی ته‌بیعه‌تی مرۆیی دیاری کراوه‌، ئه‌و به‌ لایه‌کدا ملکه‌چی هه‌لومه‌رجی جڤاکییه‌، هه‌روه‌ها ئه‌و چه‌مکه‌ به‌رته‌سکه‌ به‌ هۆی که‌م و کورتیی ئێمه‌وه‌ و به‌ هۆی ئه‌و خانه‌به‌ندییه‌ی نێو ئه‌و کولتووره‌ی ئێستا تێیدا ده‌ژین، به‌رته‌سکه‌. له‌ هه‌مان کاتدا، به‌ ته‌واوی گرنگه‌ که‌ ئامانجگه‌لی ئاڵۆزیش بناسین که‌ هه‌وڵ ده‌ده‌ین پێیان بگه‌ین، ئه‌گه‌ر به‌ هیوا بین بگه‌ینه‌ ئامانجگه‌لی مومکین. ئه‌مه‌ش واتای ئه‌وه‌یه‌، که‌ ده‌بێ له‌ خستنه‌ رووی گریمانه‌ و داهێنانی تیۆریی جڤاکیی وابه‌سته‌ به‌ زانینی به‌شه‌کی ئازا بین، هه‌روه‌ها هه‌مبه‌ر به‌ ئه‌گه‌ری هه‌ره‌ به‌هێزیش کراوه‌ بین، که‌ ئه‌ویش، هیچ نا له‌ هه‌ندێک بواری دیاری کراودا، له‌ واقیعدا ئه‌گه‌ری یه‌کلاییکه‌ره‌ بۆ ئه‌و نشوسته‌ی بۆمان له‌ بۆسه‌دایه‌.

ف. ئه‌لدیرز: به‌ڵێ، ره‌نگه‌ گرنگ بێت ئه‌م گرفته‌ ستراتیژه‌ قوول بکه‌ینه‌وه‌. وا دابنێ ئه‌وه‌ی پێی ده‌ڵێی یاخی بوونی مه‌ده‌نی، ئه‌و بێ گومان ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ وه‌ک کارێکی ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مان تێی ده‌گه‌ین؟

چومسکی: نه‌خێر، چونکه‌ ئه‌و یاخی بوونه‌ له‌وه‌ دوورتر ده‌ڕوات. جوولانه‌وه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی په‌رله‌مان واته‌ خۆپیشاندانێکی مۆڵه‌ت دراوی جه‌ماوه‌ری، هه‌رچی یاخی بوونی مه‌ده‌نییه‌ ئه‌وه‌ سنووردارتره‌، چونکه‌ بریتییه‌ له‌ به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌یه‌کی راسته‌وخۆی ئه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت، له‌ روانگه‌ی منه‌وه‌ به‌ هه‌ڵه‌، پێی ده‌ڵێ یاسا.

ف. ئه‌لدیرز: هه‌ر به‌م جۆره‌، بۆ نموونه‌، سه‌رژمێریی دانیشتووان له‌ هۆڵه‌ندادا کرا. ده‌بوو تۆماری فه‌رمی پڕ بکه‌ینه‌وه‌. ئایا ئاماده‌ نه‌بوونمان بۆ پڕ کردنه‌وه‌یان به‌ یاخی بوونی مه‌ده‌نی داده‌ندرێت؟

چۆمسکی: دروست وایه‌. به‌ڵام به‌رامبه‌ر به‌و پرسه‌ پتر وریا ده‌بم، ئه‌گه‌ر بۆ جاری دووه‌م باس له‌ خاڵێکی گرنگ له‌ قسه‌کانی به‌ڕێز فۆکۆدا بکه‌م، له‌و راڤه‌ گرنگه‌ی که‌ پێشکه‌شی کرد، ئه‌وه‌ ده‌ڵێم نابێ رێ به‌ ده‌وڵه‌ت بده‌ین، به‌وه‌ی مافی هه‌بێت شتی شه‌رعی و ناشه‌رعیمان بۆ دیاری بکات. ده‌وڵه‌ت هێزی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ بتوانێت سه‌باره‌ت به‌وه‌ی شه‌رعییه‌ چه‌مکێک بسه‌پێنێت، هه‌ڵبه‌ت ئه‌وه‌ به‌ واتای ئه‌وه‌ نا، که‌ ئه‌مه‌ دادپه‌روه‌رانه‌یه‌: ده‌کرێ به‌ ته‌واوی ده‌وڵه‌ت له‌ دیاری کردنی یاخی بوونی مه‌ده‌نیدا هه‌ڵه‌ بکات.

له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کاندا، له‌ کاتی شه‌ڕی ڤێتنامدا، ده‌رکردنی شه‌مه‌نده‌فه‌رێک له‌ ئاسنه‌ڕێ به‌ یاخی بوونی مه‌ده‌نی داده‌ندرا، ده‌وڵه‌ت له‌مه‌دا هه‌ڵه‌ ده‌کات، ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ش راسته‌، شه‌رعی و پێویسته‌. ئه‌گه‌ر مرۆڤ کارێک بکات رێ له‌وه‌ بگرێت ده‌وڵه‌ت هه‌ڵه‌یه‌ک بکات، ئه‌وا ئه‌و کردارێکی دادپه‌روه‌رانه‌ ده‌کات، وه‌ک ئه‌و کرداری سه‌رپێچییه‌ی که‌سێک، له‌ پێناو رێ گرتن له‌ تاوانێکی کوشتن، له‌ یاسای لێخوڕینی ئوتومبیلدا ده‌یکات.

ئه‌گه‌ر ئاگرێکی گه‌ش بکه‌مه‌وه‌ تا رێ له‌ به‌کوشت چوونی کۆمه‌ڵێک که‌س به‌ تۆپباران بگرم، ئه‌وا ئه‌وه‌ به‌ کارێکی ناشه‌رعی داناندرێت، به‌ڵکوو درێژ کردنی ده‌ستی یارمه‌تییه‌ بۆ خه‌ڵکانێک که‌ له‌ حاڵه‌تی مه‌ترسیدان، هه‌ر ده‌سه‌ڵاتدارێکیش خاوه‌ن عه‌قڵی خۆی بێت، ناکرێ ئه‌م حاڵه‌ته‌ به‌ تاوان دابنێت.

ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت وه‌ک یاخی بوونی مه‌ده‌نی دیاریی ده‌کات، هه‌ڵسوکه‌وتێکی شه‌رعی و، ناچارییه‌، فه‌رمانی ده‌وڵه‌ت، به‌ شه‌رعی و ناشه‌رعییه‌وه‌ ده‌شکێنێت. بۆیه‌ پێویسته‌ مرۆڤ کاتێک قسه‌ له‌باره‌ی شتی ناشه‌رعییه‌وه‌ ده‌کات، وریا بێت.

فۆکۆ: به‌ڵێ، من حه‌زم ده‌کرد پرسیارێکت لێ بکه‌م. له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کانی ئه‌مریکادا، کاتێک کارێکی ناشه‌رعی ده‌که‌ن، ئایا به‌ ناوی دادی نموونه‌یی یان شه‌رعیه‌تی باو پاساوی ده‌ده‌نه‌وه‌، یان ئه‌وه‌تا به‌ ناوی زه‌رووره‌تی خه‌باتی چینایه‌تییه‌وه‌ پاساوی ده‌ده‌نه‌وه‌؟ چونکه‌ ئه‌وه‌، به‌ تایبه‌ت له‌م چرکه‌ساته‌دا، سه‌باره‌ت به‌ چینی کرێکاران له‌ خه‌باتیان دژ به‌ چینی زاڵ، کارێکی بنه‌ڕه‌تییه‌.

 

 

لێره‌دا دوو گه‌نج که‌ له‌ کایه‌یی فیکریی و سیاسیی دا ده‌دوێن، جه‌خت له‌ گرینگیی یاخیی بوونی مه‌ده‌نیی ده‌که‌نه‌وه‌ و به‌ هۆکارێکی باشی ده‌زانن بۆ هۆشیاریی سیاسیی و گۆڕانکاریی له‌ ده‌سه‌ڵاتدا.

welid
Walid Abdwla

وه‌لید عومه‌ر، وه‌رگێڕ و ئه‌ندامی گرووپی نێگه‌تیڤ، به‌ ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌ی راگه‌یاند: رەنگە تا ئێستا زۆر شت وترابێت لەسەر گرینگیی خەباتی مەدەنیی(یان تەنانەت كاریگەرنەبوونی خەباتی مەدەنییش)، بۆیە جێی خۆیەتی لێرەدا ئاماژە بۆ ڕەهەندێكی تری ئەم سەردەمە و كوردستان و خەباتی مەدەنیی بكەین. ئەمڕۆ چیتر پرسە كۆنەكان و چەمكە كۆنەكان وەك خۆیان كارناكەن، چونكە گۆڕان بەسەر هەردوو كاتیگیۆریی سەرەكیی "كات" و "شوێن" دا هاتووە. كات و شوێن چیتر ئەو كات و شوێنە نیین كە یەك دوو دەیە پێش ئێستا چالاكیی مەدەنیی تیا ئەنجامدەدرا. وەك خۆم بەدەقیقی نازانم ئاكامەكانی ئەم گۆڕانە لەسەر خەباتی مەدەنیی چی دەبێت، بەڵام ئەوە دەزانم كە گۆڕانێك كەوتووەتە ناو جومگە سەرەكییەكانی ژیانی مرۆڤەوە. كۆمەڵگه‌ی ئێمەیش چیتر بەشێكە لە كۆمەڵگه‌ جیهانییەكە و پەیوەندییەكانی خۆی لەسەر ئەنتەرنێت و فەزای مه‌جازیی میقاتدەكات و رێكدەخات، بۆیە گۆڕانەكە بەر ئێرەش كەوتووە. ئایا تەلەفزیۆن و فەزای مه‌جازیی و تۆڕە بەناو كۆمەڵایەتییەكان، سیاسەت بەرەو كوێ دەبەن و خەباتی مەدەنیی بە چ ئاقارێكدا دەبات؟ رەنگە ئاسان بێت كۆمەڵێك خەڵكی دیاریكراو كۆبكەیتەوە و لە شوێنێكدا كۆمەڵێك درووشم بەرزبكەیتەوە، بەڵام ئایا ئەمانە چیتر دەبینرێت و هەستیان پێدەكرێت؟ با نمونەیەكی روون و بەرجەستە بێنینەوە: بەپێی ئەو بییریارە هاوچەرخانەی كە پرسی مه‌جازییبوونەوە و فەزای مه‌جازیییان تیۆریزەكردووە، شار چیتر ئەو شارە كلاسیكە نییە كە سەنتەرێكی هەبوو و چواردەورێكیشی هەبوو. بەڵكو ئەمڕۆ شار هیچ سنور و چوارچێوەیەكی نەماوە، هەركوێی شاریش بگریت هەر دەبێتە سەنتەر. بەم پێیە جێی خۆیەتی بپرسین: ئایا ئەوانەی بڕوایان بە خەباتی مەدەنیی هەیە، دەتوانن هەر سووچێكی شار وەك سەنتەری شار وەربگرن و چالاكیی كاریگەر ئەنجامبدەن؟

 وه‌لید، ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات میدیا له‌بری خه‌باتی مه‌ده‌نیی مرۆڤه‌کان ماندو ده‌کات و خه‌باتی مه‌ده‌نییش له‌ ئه‌نجامی راوێژه‌وه‌ پێکدێت و خه‌باتێکی کولتوورییه‌  و جه‌ختیکرده‌وه‌:‌ ئەمڕۆ پاش مه‌جازییبوونەوەی ژیان و زاڵبوونی ئەنتەرنێت و میدیا بەسەر مرۆڤ و پەیوەندییەكانیدا، مرۆڤەكان بەجۆرێك لە جۆرەكان لێكدابڕاون. ئەمەیش دیسان بەجۆرێك لە جۆرەكان بە زیانی خەباتی مەدەنیی كۆتایی دێت. خەباتی مەدەنیی بەر لە هەرشت، خەباتێكی كولتووریی دەستەجەمعییە و لە ئەنجامی راوێژ و تێگەیشتنی مرۆڤەكان لە یەكترەوە بەدیدێت. لەمڕۆدا، میدیا لەجێی خەباتی مەدەنیی، مرۆڤەكان ماندوودەكات و لەبری خەباتی مەدەنیی، پەرە بە جۆرێك لە پۆپۆلیزم دەدات. هەموو دەزانین لە پۆپۆلیزمدا، عەقڵانییەت و گفتوگۆ كەمە یان هەر نییە. خەباتی مەدەنیی، واتە هەبوونی رێژەیەك لە عەقڵانییەت. هەبوونی بڕێك لە ناتوندوتیژیی و خۆدوورگرتن لە پێكدادانە سەربازیی و حیزبییەكان، بەڵام ئایا ئەمڕۆ شتی لەم جۆرە مومكینە؟ ئایا خەڵكێك ماوەتەوە كە بەبێ ئاراستەكردنی كوێرانەی میدیا، خۆی لە خۆی تێبگات و كاریگەریی لەسەر دەسەڵات و سیستم دابنێت؟ ئایا ئەسڵەن بەبێ رێبەرایەتیی بزاڤێك یان پێشەنگێك، خەڵك خۆیان دەتوانن كۆببنەوە و فشاری جدی درووستبكەن؟ ئایا ئەمڕۆ خەڵك پارچەپارچە نیین؟

ئه‌و هێما بۆ ئه‌وه‌شده‌کات، به‌ره‌ی بایکۆت مادده‌ی یه‌کی خاوه‌ بۆ خه‌باتی مه‌ده‌نیی رێکبخرێت، روونیش نییه‌ چی لێدێت، جه‌ختیکرده‌وه‌: "ئەمڕۆ لە كوردستاندا، رووبەرێكی خۆڵەمێشیی لە خەڵك هەیە كە نائومێدیی دایگرتوون و سەر بەو شتەن كە پێی دەوترێت (بەرەی بایكۆت). بەرەی بایكۆت، مادەیەكی خاوە بۆ خەباتی مەدەنیی، بەڵام ئایا ئەم خەڵكە بڕوایان بە خەباتی مەدەنیی هەیە؟ ئایا بڕوایان بە خۆیان هەیە كە بتوانن بونیادەكانی دەسەڵات لاوازبكەن؟ وەڵامی ئەم پرسیارانە روون نییە، چونكە بەهۆی ئاڵوگۆڕە جیهانیی و ناوچەییەكانەوە، هێزە ناوچەیی و نێودەوڵەتییەكان لەجیاتی ئەم بەرە مەدەنییە خۆڵەمێشییە دەستێوەردان دەكەن و بڕیاردەدەن و بەشێكی نائومێدیی خەڵكیش هەر لێرەوەیە. ئەم رووبەرە خۆڵەمێشییەش وون نییە چیی لێدێت، چونكە رووبەرێكی جێگیر نییە و لە ئەنواع و ئەشكاڵ چین و توێژ پێكدێت. پاش فەزای مه‌جازیی، هەم متمانەی نێوان مرۆڤەكان كەمدەبنەوە تاكو بچنە خەباتێكی مەدەنیی عەقڵانییەوە؛ هەم بەپێچەوانەوە جۆرێك لە هاوسۆزیی كورت و كاتییش درووستدەبێت كە چی بكەن و چی نەكەن. بەهەرحاڵ رەنگە لە داهاتوودا هێزگەلی فاشیل و فاشیستی سەربخات، رەنگیشە وەها نەبێت و ئەگەری بەدیلی «نوێ» بكاتەوە."

ئه‌و ئه‌ندامه‌ی گرووپی نێگه‌تیڤ، سەرباری ئەمە، دەتوانین گومانێكی باش و بچوكیش بكەین و بڵێین: لەكاتێكدا ئەم پرسیارانە دەكەین كە دەزانین مەرج نییە هەمیشە خەباتی مەدەنیی بە مانای چالاكیی و دەستێوەردانی راستەوخۆ بێت، هەندێ جار هیچنەكردن و كپبوون و خۆگرتن رۆڵی خەباتی مەدەنیی دەگێڕێت و یاسا و ڕێسا باوەكانی دەسەڵات پەكدەخات.

omer
Omar Saida

عومه‌ر سه‌یده‌، نووسه‌ر به‌ ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌ی راگه‌یاند: بۆ باسکردن لە یاخیبوونی مەدەنییانەو گردبوونەوەو خۆپیشاندان، سەرەتا پێویستە پێناسەی ئەو کۆمەڵگەیە کە دەمانەوێت تیشکی بخەینە سەر، لە هەموو ئەو وڵاتانەی سیستمیان دیموکراسیی یاخود نیمچە دیموکراسییەتە، یەکێك لە ئامرازە بەهێزەکانی چالاککردنی سیستمی حوکمڕانیی و کەمکردنەوەی نادادپەروەریی و گەندەڵیی، رۆڵی کۆمەڵگەی مەدەنییە، ئەو کۆمەڵگەیە دەتوانن بە هەڵوێست و چالاکییە رێکخراو و بەرنامە بۆ داڕێژراوەکانیان، دەسەڵات ناچار بە چاکسازیی و بڕیاری باشترکردنی گوزەرانی خەڵك بکەن.

ئه‌و، له‌وه‌شده‌وێت چالاکیی مه‌ده‌نیی دوو دیوی له‌ هه‌رێمی کوردستاندا هه‌یه‌، وتی: "لە باشووری کوردستاندا، هەر لە ساڵی ١٩٩١ ەوە تاوەکو ئێستا زۆرترین خۆپیشاندان و گردبوونەوەو هەڵوێستەکانی بەناو کۆمەڵگەی مەدەنیی، بارگاوی بووە بە ئاڕاستەکاریی لایەنێك دژ بە لایەنێکی دیکە، یاخود دژ بە وڵاتێك، هەر بۆیە تاوەکو ئێستا، بییرکردنەوە لە خۆپیشاندان و یاخییبوونی مەدەنییانە هەمیشە دوو دیوی هەبووە، دیوی یەکەم دەسەڵاتە خۆپیشاندەر لە دیدی ئەودا کارتی دەستی دوژمن و نەیارە ناوخۆیی و دەرەکییەکانێتی، چونکە ئەزمونی خۆیان لە ٢٧ ساڵی رابردودا وابووە کە خۆپیشاندەر کارتی دەستیانە بۆ شەڕێك لە بری ئەوان بکرێت، هەر بۆیە هەرگیز ناتوانن لەوە تێبگەن کە دەشێت جوڵەو یاخیبوونێك بوونی هەبێت لەسەر بنەمای مافە هەنوکەییەکان خەڵك دروست ببێت و هیچ باکگراوندێکی سیاسیی مەبەستداری نەبێت."

دیوی دووەم، تاکەکانی ئەم کۆمەڵگەیەیە کە هەر و لە هەر شوێنێك باس لە یاخییبوون و خۆپیشاندان بکرێت، ئه‌وا دەزانن دەبێت بە خوێن و روخاندنی دەسەڵات کۆتایی بێت و دروشمەکانیان گوزارشت لە کەم ئاگایی رێکخەران و بەرنامەداڕێژەران دەکاتەوە.

عومه‌ر، ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات به‌ر له‌وه‌ی چالاکیی مه‌ده‌نیی رێکبخرێت پێویسته‌ کار بۆ  رۆشنبییر کردنی تاک بکرێت، جه‌ختیکرده‌وه‌: "بەر لەوەی داوای یاخییبوونی مەدەنیانەو خۆپیشاندان بکەین، دەبێت کار لە رۆشنبییریی تاك بکەین، ئێمە ناتوانن بەبێ تاکی هۆشیار ئامانجی گەورە بپێکین، ئامانجی گەورە گۆڕینی سیستمی حوکمڕانێتی بە پەرچەکرداری چەند موچەخۆرێکی موچە بڕاو، یاخود بە چەند گەنجێکی هەڵچوو ناکرێت، گۆڕینی سیستمی حوکمڕانیی بە بەرنامەی دوورمەودا دەکرێت، یەکەم هەنگاوی بە دروستکردنی بازنەکانی هۆشیارکردنەوەی تاك دەبێت دەست پێبکات، پاش ئەوە دەتوانیت بییر لە هەنگاوەکانی دیکە بکەیتەوە وەکو ئامادەکردنی مانیفێستۆی تایبەت و گەیاندنی بە زۆرترین خەڵك کە لەسەر بنەمای کۆمەڵێك پرەنسیپی گشتگیر و هەمە لایەنە هەنگاوی دیکە بنرێت.

ئه‌و نووسه‌ره‌، وتیشی: یەکێکی دیکە لە هۆکارەکان ئەوەیە، لەڕێی ئەو پردی پەیوەندییەی لەنێوان تاکەکانی ئەم کۆمەڵگەیەو دیاسپۆرای کوردیی هەیە لە رۆژئاوا، زۆر جار گوتارە ئاگرینەکانی ئەوان سەبارەت بەوەی خۆپیشاندان لە وڵاتی دیموکراسییدا مافی کۆمەڵگەیەو دەتوانن بڕژێنە سەر شەقامەکان بۆ داواکردنی مافەکانیان، بەبێ بییرکردنەوە لەوەی ئەم دیموکراسییەتەی لای ئێمە، تەنها کۆپییەکی خراپی دیموکراسییە، چونکە تەواوی حیزبەکانی کوردستان، چ ئەوانەی پاشگری دیموکراسییان ناوە بە ناوی حیزبەکانیانەوە، یاخود ئەوانەی بانگەشەی سۆسیالیستبوون و کۆمۆنیستبوون دەکەن، هیچیان بە چوارچێوەی راستی ئەو دەستەواژانەوە کاریان نەکردوەو نایکەن، هێندە کار بۆ گەڕانەوەی سیستمی دیوەخان و زیندووکردنەوەی خێڵگەریی دەکەن و کراوە، هێندە کار لەسەر هۆشیاری تاك و دروستکردنی کۆمەڵی مەدەنیی هۆشیار و پەرەپێدانی دیموکراسیی و مافەکانی مرۆڤ نەکراوە، چونکە لە سیستمێکدا کە کارتی دەستی ئیمپریالیزمی بۆرژوایی بێت، حەتمەن دەبێت کار بۆ دروسکردنی کۆمەڵگەیەکی شێوە فیوداڵیی بکات، لەو رێیەوە ئاسانتر دەتوانن جڵەوی وڵاتەکە لەژێر رکێفی خۆیاندا بهێڵەوە، تەنها بە پێدانی دیوەخانانەو هەندێك دەستەدیاری بۆ ئاغا و سەرۆك عەشیرەت و دەمسپی بنەماڵەکان، ئیدی بە ئاسانی لەشوێنی خوێن بەهەمان سیستمی نابودەوە بەردەوام دەبن.

ئه‌و نووسه‌ره‌ ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات یاخیی بوونی مه‌ده‌نیی پێویستی به‌وه‌یه‌ که‌ تاک ببێته‌ خاوه‌ن ئیراده‌و و ئازادبێت و وتی: تا بیر لە دروستکردنی تاکی ئازاد و خاوەن ئیرادەو هۆشیار نەکەینەوە، ناتوانین کۆمەڵگەیەکی چالاك و بزێومان هەبێت، کاریگەریی هەبێت لەسەر دەسەڵات، یاخیبوونی مەدەنیانە پێویستی بە تاکی هۆشیار و ئازاد و ئازا هەیە، پێویستی بە بەرنامەداڕێژەری هۆشیارە، پێویستی بە هێزێکە بڕیاری هۆشیاریی تاکی کوردیی هەبێت و ببێتە خاوەن ئەو پڕۆژەی هۆشیاری تاکە، بە شێوەیەکی مەیدانیی.

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close
Close
%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: