ڕاپۆرت

بێ متمانه‌یی له‌ نێوان کۆمه‌ڵگه‌و ده‌سه‌ڵاتدا ئه‌گه‌ری شۆڕش زیاد ده‌کات

ئا: به‌رهه‌م له‌تیف

 

به‌شێک له‌ پسپۆڕان  و مامۆستایانی زانکۆ، باس له‌ تێکچوونی ته‌ونی کۆمه‌ڵگه‌ و ترازانی فیكری کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی ده‌که‌ن، هۆکاره‌که‌شی بۆ بێ به‌رنامه‌ی ده‌سه‌ڵاتی کوردی و دروستبوونی بێ متمانه‌ی ده‌گێڕنه‌وه‌ له‌نێوان کۆمه‌ڵگه‌ و ده‌سه‌ڵاتدا، کۆمه‌ڵناسێکیش ده‌ڵێت:"بێ متمانه‌یی له‌نێوان کۆمه‌ڵگه‌و ده‌سه‌ڵاتدا ئه‌گه‌ری شۆڕش زیاد ده‌کات".

 

svan

شڤان عه‌بدولکه‌ریم، کۆمه‌ڵناس، تارازانی فیكری کۆمه‌ڵگه‌ی به‌سه‌ر دووچینی کۆمه‌ڵگه‌دا دابه‌شکرد و بۆ 'ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌' ئه‌وه‌ی خسته‌ڕوو:"ترازانی فیكری کۆمه‌ڵایه‌تی له‌ناو چینه‌کانی کۆمه‌گه‌دا، به‌تایبه‌ت له‌نێو گه‌نجان و ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ ته‌مه‌نیان له‌نێوان ١٨-٣٥ ساڵ دایه‌، ئه‌وانه‌ی که‌ ته‌مه‌نیان له‌سه‌رو ٣٥ ساڵه‌وه‌یه‌، کارێکی جێگیریان هه‌یه‌ وه‌ دامه‌زراون، له‌ رووی کۆمه‌ڵایه‌تییه‌وه‌ هاوسه‌رگیرییان کردووه‌، به‌ڵام گه‌نجان له‌چوارچێوه‌ی ژیانی کۆمه‌ڵایه‌تییان، به‌شێک هۆکاره‌کانی ترازانی فیكری کۆمه‌ڵگه‌ هه‌م خودیی و هه‌م بابه‌تییه‌".

 

ناوبراو، به‌مشێوه‌یه‌ باسی له‌ هۆکاره‌کانی تارازانی فيكری کۆمه‌ڵگه‌ کرد:"هۆکاره‌ خودییه‌کان ئه‌وه‌یه‌، خودی ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگه‌ ئاماده‌سازییه‌کی وایان نه‌کردووه‌، بۆ ئه‌وه‌ی خۆیان بگونجێنن له‌ بارودۆخه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری و ده‌روونیدا ئه‌و بارودۆخه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ده‌روونییه‌، به‌تایبه‌ت ئه‌وه‌ی که‌ دروس بووه‌ به‌هۆی قه‌یرانی ئابووری و نه‌بوونی هه‌لی کار و دانه‌مه‌زراندن، که‌ ئه‌وه‌ش شۆکێکی زۆر گه‌وره‌ بوو بۆ گه‌نجان و ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگه‌، زۆرینه‌ی گه‌نجان که‌ زانکۆ ته‌واو ده‌که‌ن، راسته‌وخۆ چاوه‌ڕوانی دامه‌زراندن ده‌که‌ن، که‌ ئه‌مه‌ وه‌ستا شۆکێک بوو وه‌ ڕاچڵه‌کانێک بوو بۆیان، ئه‌مه‌ش بێ ئومێدییه‌کی دروست کرد".

ئه‌و کۆمه‌ڵناسه‌، تیشکی خسته‌سه‌ر ڕۆلێ ئاین له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا و پێیوایه‌:"دین نه‌یتوانییه‌وه‌ خۆی بگونجێنێ له‌گه‌ڵ واقعی کۆمه‌ڵایه‌تی کۆمه‌ڵگه‌ی کوری له‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستادا، به‌ومانایه‌ی ره‌نگه‌ دین هه‌ندێک ئاسانکاری بۆ گه‌نج کردبێت، به‌نموونه‌ له‌ پرۆسه‌ی هاوسه‌رگیریدا، به‌ڵام کلتوری دین زۆر جیاوازتر و کاریگه‌رتره‌ له‌ ئاینی خۆی، بۆ نمونه‌ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی شێوازی دینداری کردنی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی، جیاوزتره‌ له‌ شێوازی ناوه‌ڕۆکی خودی دینه‌که‌، هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ نه‌ته‌وه‌کان له‌یه‌کتر جیا ده‌کاته‌وه‌، که‌واته‌ که‌ ئه‌م ئاسانکارییانه‌ نه‌کرا، گه‌نج نامۆ ده‌بێت، یاخود له‌ ئاستێکی زۆر باڵادا یاخی ده‌بێت".

 

شڤان عه‌بدولکه‌ریم، هۆکاره‌کانی زیادبوونی ڕێژه‌ی خۆکوشتن و کوشتن له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردیدا، بۆ بێ ئومێدبوونی تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ ده‌گێڕێته‌وه‌ و ده‌ڵێت:"ئه‌ندامێکی کۆمه‌ڵگه‌ که‌ بێ ئومێدبوو، نه‌شیتوانی دۆخه‌که‌ بگۆڕێ وه‌ دۆخه‌ پێشووه‌که‌شی پێ قبوڵ نییه‌، بێ ئومێدبوونه‌که‌ توشی بێباکی ده‌کات، که‌ مرۆڤ بێباک بوو له‌ دۆخی خۆی، واته‌ ئه‌و به‌رگه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ی که‌ هه‌یه‌تی لایده‌بات، له‌ئه‌نجامی ئه‌مه‌شدا ڕوو له‌ خۆکوشتن ده‌کات، چوونکه‌ بارودۆخه‌که‌ی پێ ناگۆڕێت، یان ئه‌وه‌یه‌ خۆی ده‌کوژێت یان که‌سانی دیکه‌ ده‌کوژێت".

 

ئه‌و دۆخه‌ی که‌ له‌دوای ساڵی ٢٠١٣ه‌وه‌ ڕوبه‌ڕووی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی بووه‌وه‌، به‌وته‌ی شڤان عه‌بدولکه‌ریم، جگه‌له‌وه‌ی به‌ کۆمه‌ڵگه‌ نامۆ بوو، ڕاچڵه‌کانێکی کۆمه‌ڵگه‌ش بوو، ئه‌وه‌شی وت:"ئه‌و پێشهاتانه‌ی ڕوبه‌ڕووی کۆمه‌ڵگه‌ بوونه‌وه‌ هه‌موویان گرێدراوی یه‌ک بوون، کاریگه‌ری زیاتریان له‌سه‌ر یه‌ک هه‌بوو دواتریش له‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه‌، ئه‌گه‌ر له‌ڕووه‌ دینییه‌که‌وه‌ بلێین، خه‌ڵکی ئێمه‌ به‌وجۆره‌ی که‌ دینی قبوڵ کردووه‌ تاڕاده‌یه‌ک جێگیر ببوو، به‌ڵام که‌ پرۆسه‌یه‌کی ئه‌منی توندی وه‌کو داعش و به‌ره‌ی نوسره‌ هتد..، ئه‌مه‌ تاکه‌کانی به‌ دینه‌که‌ی خۆیان نامۆ کرد، واته‌ ناته‌باییه‌ک له‌نێوان قه‌ناعه‌ته‌که‌ی خۆیی و واقیئه‌که‌یان دروست ده‌بێت، له‌ڕووانگه‌ ئابوورییه‌که‌شه‌وه‌ خه‌ڵک له‌ به‌ڕێژه‌ی گشتیی له‌ دۆخێکی ئاسایی مامناوه‌ند بوو، به‌ڵام که‌ ئه‌وه‌ نه‌ما و له‌ئاستێکی ناوه‌ڕاسته‌وه‌ هاته‌ سه‌ر نیمچه‌ سفر و به‌وشێوه‌یه‌ جێگیربوو، مرۆڤه‌کان ڕانه‌هێنراون له‌سه‌ر گۆڕان له‌ دۆخه‌ ئابووری، سیاسی، ئاینی و کۆمه‌ڵایه‌تی، واته‌ له‌ هه‌موو دۆخێکدا پێیان نه‌وتراوه‌ ئه‌وه‌ی که‌ هه‌یته‌ ئه‌گه‌ری هه‌یه‌ نه‌مێنێت، یان ئه‌وه‌ی که‌ نییه‌تی ڕه‌نگه‌ ببێته‌وه‌، ڕه‌نگه‌ کۆمه‌ڵگه‌ به‌ دۆخه‌ ناجێگیره‌ سیاسییه‌که‌ تاڕاده‌یه‌ک ڕاهاتبێت، چوونکه‌ دۆخی ناجێگیری سیاسی نوێ نه‌بووه‌ به‌ کۆمه‌ڵگه‌، به‌ڵام به‌دۆخه‌کانی دیکه‌ تاڕاده‌یه‌ک نامۆ بوو".

 

له‌درێژه‌ی قسه‌کانیشیدا، ناوبراو وتی:"کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی ته‌نها کێشه‌ی له‌ ده‌سه‌ڵاتی به‌ڕیوه‌بردندا نییه‌، ئه‌گه‌ر باس له‌ ده‌سه‌لاتی به‌ڕیوه‌بردن بکه‌ین ته‌نها حکومه‌ت نییه‌ حزبه‌کان و بازرگانه‌کانن، ئه‌وانه‌ هه‌ریه‌که‌و به‌ ئاستێک کۆمه‌ڵگه‌ به‌ڕیوه‌ده‌بات، به‌ڵام لای ئێمه‌ کۆنترۆڵێک نییه‌ به‌سه‌ر هه‌ریه‌که‌ له‌مانه‌وه‌، بۆنموونه‌ میدیا که‌ ده‌چێته‌ هه‌موو ماڵێکه‌وه‌ و ده‌رونی کۆمه‌ڵگه‌ به‌ڕیوه‌ده‌بات، من هه‌میشه‌ وتوومه‌ ئه‌و وڵاتانه‌ی که‌ له‌ قه‌یراندان هاوشیوه‌ی باشوری کوردستان، به‌ نمونه‌ وه‌ک وڵاتی ئێران هه‌رچی که‌ناڵی ڕاگه‌یاندی ئێران هه‌یه‌ ده‌ڵێن ئێران خاوه‌ن ئابوورییه‌کی تۆکمه‌یه‌، له‌ڕووی ده‌روونییه‌وه‌ وا له‌ خه‌ڵک ده‌که‌ن ده‌ماریان سارد بێت، به‌ڵام میدیا لێره‌ به‌پێچه‌وانه‌وه‌یه‌، هێشتا هیچ نه‌بووه‌ پێش ڕووداوه‌کان ده‌که‌ون، ده‌سه‌ڵاتیش ناتوانێت ئه‌مه‌ کۆنترۆڵ بکات، که‌ میدیاش کۆنترۆڵ نه‌کرا، میدیا ده‌بێته‌ هۆکارێک بۆ ئه‌وه‌ی بێ ئومێدی له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا زه‌ق بکاته‌وه‌، له‌ هه‌رێمی کوردستان کێشه‌ له‌ نایاسایی بوون، وه‌ ناجێگیر بوون و ناکۆنترۆڵکردنی ده‌سه‌ڵاته‌کان هه‌موویاندا هه‌یه‌ له‌لایه‌ن یه‌ک ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ که‌پێی ده‌وترێت حکومه‌ت، بێ ئومێدی له‌ زۆر وڵات دروست ده‌بێت، به‌ڵام ئایا ده‌سه‌ڵات ده‌توانیت ئه‌م بی ئومێدییه‌ کۆنترۆڵ بکات؟، یاخود هه‌موو پایه‌کان به‌یه‌که‌وه‌ ببه‌ستێته‌وه‌، تاوه‌کو ئه‌و بێ ئومێدییه‌ی دروست بووه‌ حکومه‌ت نه‌یهێڵێت".

 

به‌بڕوای ئه‌و کۆمه‌ڵناسه‌، به‌شێکی دروستبوونی بێ متمانه‌یی له‌نێوان خه‌ڵک و حکومه‌تدا، بۆ گوتاره‌ بێ کرداره‌کانی حکومه‌ت ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ و ده‌ڵێت:"تاوه‌کو ئێستاش ناڕوونه‌ دۆخی دارایی چی لێ دێت، حکومه‌تیش ڕوونکردنه‌وه‌ نادات به‌ خه‌ڵک ده‌یانه‌وێت چی بکه‌ن، بۆیه‌ خه‌ڵک بێ ئومێد بووه‌، ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی دروست بوونی بێ متمانه‌یی له‌نێوان خه‌ڵک و حکومه‌تدا، وه‌ هه‌ندێک جار حکومه‌ت قسه‌ی کردووه‌ و جێبه‌جێی نه‌کردووه‌، ئه‌مه‌ش بۆشاییه‌کی بێمتمانه‌یی له‌نێوان حکومه‌ت و کۆمه‌ڵگه‌ دروست کردوو، له‌ئه‌نجامدا خودی کۆمه‌ڵگه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌ و حکومه‌تیش بێ متمانه‌ ده‌بێت، دواجار کۆترۆڵ کردن به‌سه‌ر خه‌ڵکدا نامێنێت و ئه‌گه‌ری شۆڕش زۆر زۆر نزیک ده‌کاته‌وه‌ له‌م دۆخه‌دا".

karzan

هه‌روه‌ک، دکتۆر کارزان محه‌مه‌د، پسپۆڕ له‌ یاساکانی بڵاوکردنه‌وه‌، مامۆستا له‌ زانکۆی پۆله‌ته‌کنینکی سلێمانی، بۆ 'ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌' ده‌ڵێت:"گه‌شه‌کردنی ته‌کنه‌لۆژیا له‌جیهاندا کاریگه‌رییه‌کی زۆری له‌سه‌ر پێشکه‌وتنی کۆمه‌ڵگه‌ هه‌بووه‌، ئه‌م پێشکه‌وتنه‌ کۆمه‌ڵێک لایه‌نی پۆزه‌تیڤ و نه‌گه‌تیڤی هه‌یه‌، کۆمه‌ڵگه‌ی کوردیش به‌هۆی ئه‌وه‌ی هیچ جۆره‌ سانسۆرێک له‌سه‌ر بواره‌کانی بڵاوکردنه‌وه‌ نییه‌، ئه‌مه‌ وایکردووه‌ کاریگه‌رییه‌کی زۆر باشی کردووه‌ که‌ هه‌موو هاوڵاتییه‌ک بتوانێت له‌چوارچێوه‌ی ئه‌رک و مافی خۆیدا قسه‌بکات و لێدوان بدات و به‌شداری له‌ پرۆسه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تیدا بکات، به‌تایبه‌ت له‌دوای په‌یدابوونی فه‌یس بووک، کارێکی وای کردووه‌ که‌ سۆشیال میدیا ده‌چێته‌ هه‌موو ماڵێکه‌وه‌".

 

ئه‌و باسی له‌ کاریگه‌رییه‌ پۆزه‌تیڤه‌کانی سۆشیال میدیا کرد و وتی:"گواستنه‌وه‌ی خێرای زانیارییه‌کان، واتا ئه‌گه‌ر له‌ڕابردوودا له‌ کاتێکی که‌مدا زانیارییه‌کان نه‌گه‌شتبن به‌ تاکه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌، ئه‌وا ئێستا له‌ کاتێکی که‌مدا زانیاری و وێنه‌ و هه‌واڵ بڵاوده‌بێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش وایکردووه‌ گۆڕانکاری کۆمه‌ڵایه‌تی زووتر ڕووبدات، ئه‌گه‌ر پێشتر ده‌زگاکانی ڕاگه‌یاندن به‌هۆی چه‌ند حزبیکه‌وه‌ مۆنۆپۆڵ کرابێت، ئێستا سۆشیال میدیا ئه‌و مۆنۆپۆله‌ی نه‌هێشتووه‌، سۆشیال میدیا ده‌توانێت ده‌نگ و ڕه‌نگ پێکه‌وه‌ بگوازێته‌وه‌، واتا ئه‌گه‌ر جاران چاپخانه‌ توانیبێتی ته‌نها کتێب چاپ بکات، ئێستا بوونی ڤیدیۆی ده‌نگی و ڕه‌نگی کاریگه‌ری ده‌کاته‌ سه‌ر هه‌موو هه‌سته‌کانی مرۆڤ، وه‌ سۆشیال میدیا پێویستی به‌ خوێنده‌واری باڵا نییه‌، واتا هاوڵاتییه‌ک ته‌نها خوێندنه‌وه‌ و نوسین بزانێت به‌ئاسانی ده‌توانێت سۆشیال میدیا به‌کاربهێنێت، له‌ڕێگه‌ی فه‌یس بووکه‌وه‌ تاک ده‌توانێت به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچ سنورێکی جوگرافی بناسیت په‌یواندی له‌گه‌ڵ دورترین شوێنی خۆتدا بکه‌یت، که‌ ئه‌مه‌ش ده‌بێته‌ هۆی کارلێکی کۆمه‌ڵایه‌تیی، له‌ سۆشیال میدیادا تۆ ته‌نها زانیاری نابه‌خشیت به‌ڵکو زانیاریش وه‌رده‌گریت".

 

ناوبراو، له‌به‌شێکی تری قسه‌کانیدا تیشکی خسته‌سه‌ر کاریگه‌رییه‌ نێگه‌تیڤه‌کانی سۆشیال میدیا و ئه‌وه‌ی خسته‌ڕوو:"که‌می ئاستی هۆشیاری هه‌ندێک له‌و که‌سانه‌یه‌ که‌ سۆشیال میدیا به‌کاردێنن، زۆرجاران به‌ خراپی به‌کاری ده‌هێنن، زۆرجاریش به‌ نه‌زانین به‌کاری ده‌هێنن، که‌ نه‌زانین له‌ یاسادا پاساو نییه‌ بۆ ئه‌نجامدانی تاوان، هه‌ندێک جار که‌سه‌کان هۆشیارن ده‌زانن ئه‌وه‌ی ده‌یکه‌ن تاوانه‌، به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ستی به‌رپرسیارێتییان لاوازه‌ ئامرازی سۆشیال میدیا به‌خراپ به‌کاردێنن، زۆرجار له‌ سۆشیال میدیادا به‌کارهێنه‌ران نادیارن، ئه‌مه‌ش وایکردووه‌ که‌ که‌سه‌کان پروپاگه‌نده‌ی زیان به‌خش بڵاوبکه‌وه‌، یاساش ده‌ستی پێیان ناگات و دادگاییان بکات، هه‌رچه‌نده‌ خۆی ئه‌وکه‌سانه‌ی که‌ ته‌مه‌نیان له‌سه‌روی ١٨ ساڵییه‌وه‌یه‌ سۆشیال میدیا به‌کاربهێنن، به‌ڵام له‌ هه‌رێمی کوردستان منداڵیک که‌ خاوه‌نی ته‌مه‌نێکی زۆر که‌مه‌ خاوه‌نی فه‌یس بووکی خۆیه‌تی".

 

بۆ به‌کارهێنانی تۆڕه‌کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان و سۆشیال میدیا، ئه‌و پسپۆڕه‌ی بواری یاساکانی بڵاوکردنه‌وه‌، به‌گرنگی ده‌زانێت خێزانه‌کان ئاستی هۆشیاری ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگه‌ به‌رز بکه‌نه‌وه‌ و ده‌ڵێت:"زۆر گه‌نگه‌ خێزانه‌کان ئاستی هۆشیاری ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگه‌ به‌رز بکه‌نه‌وه‌، وه‌ منداڵه‌کانی خۆیان وا په‌روه‌رده‌ بکه‌ن، که‌ هه‌رگیز ئامرازه‌کانی په‌یوه‌ندی بۆ ئه‌نجامدانی تاوان به‌کارنه‌هێنن، وه‌ پێویسته‌ داواکاری گشتیی ئه‌و بابه‌ت و هه‌ژمارانه‌ی که‌ زیانیان هه‌یه‌ بۆ کۆمه‌ڵگه‌ فلته‌ریان بکه‌ن یاخود دابخرێن، ناکرێت که‌سێک که‌ ڕقی له‌ کۆمه‌ڵگه‌که‌ی خۆی بێت کۆمه‌ڵگه‌ به‌ره‌و ترازان ببات".

 

به‌بڕوای دکتۆر کارزان محه‌مه‌د:"هه‌رکاتێک ته‌کنه‌لۆژیا پێشکه‌وت شیرازه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی زیاتر ده‌که‌وێته‌ به‌رده‌م شێوان، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانیش کاڵتر ده‌بنه‌وه‌، تاکی ئه‌مڕۆ تاکێکی سه‌رقاڵه‌ ئه‌وه‌ش حاڵه‌تێکی نائاساییه‌، مرۆڤه‌کان نابێت ته‌نها پشت به‌ ئامرازه‌کانی په‌یوه‌ندی ببه‌ستن بۆ په‌یوه‌ندییه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان، هۆگر بوون به‌ ئه‌نته‌رنێت و سۆشیال میدیا جۆرێکه‌ له‌ نه‌خۆشی، چوونکه‌ جگه‌له‌وه‌ی ئه‌و مرۆڤه‌ ده‌بیته‌ مرۆڤێکی مه‌جازی (خه‌یاڵی)، منداڵیک که‌ ئایپاد به‌کار ده‌هێنێت ئایپاده‌که‌ به‌دڵی ئه‌و کارده‌کات، به‌ڵام که‌ ده‌چێته‌ نێو منداڵانی هاوڕێیه‌وه‌ مه‌رج نییه‌ ئه‌وان به‌قسه‌ی ئه‌م منداڵه‌ بکه‌ن وه‌ک ئایپاده‌که‌ی، ناچار ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ دونیای ئایپاد، له‌کۆتاییدا ئه‌م منداڵه‌ ناتوانێت له‌گه‌ڵ ده‌وروبه‌ره‌که‌یدا خۆی بگونجێنێت و ده‌بیته‌ منداڵێکی مه‌جازی".

 

ئه‌و پسپۆڕه‌ی بواری یاساکانی بڵاوکردنه‌وه‌، ڕۆڵی ڕاگه‌یاندنه‌ کوردییه‌کان له‌م بارودۆخه‌ی ئێستای هه‌رێمی کوردستان به‌ خراپ له‌قه‌ڵه‌م ده‌دات و ده‌ڵێت:"ڕۆڵی ڕاگه‌یاندن زۆر خراپه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ڕاگه‌یاندن له‌به‌ر سیاسه‌ت ئاگای له‌ هیچ شتێک نه‌ماوه‌، واده‌زانێت کۆمه‌ڵگه‌ ته‌نها سیاسه‌ت به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، له‌کاتێکدا کۆمه‌ڵێک کێشه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی و ده‌رونی هه‌ن که‌ په‌یوه‌ندیدارن به‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌وه‌، ده‌زگا ڕاگه‌یاندنه‌کان زۆربه‌یان وه‌ک کۆمه‌ڵگه‌که‌مان تووشی نه‌خۆشی سیاسه‌ت بوونه‌ته‌وه‌، له‌کاتێکدا ته‌له‌فزیۆن هه‌یه‌ تاوه‌کو ئێستا به‌رنامه‌یه‌کی تایبه‌تی نه‌بووه‌ له‌سه‌ر کێشه‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کان".

kerim

لایخۆشییه‌وه‌، که‌ریم مه‌دحه‌ت، خاوه‌نی بڕوانامه‌ی ماسته‌ر له‌ ده‌رونناسی و مامۆستا له‌زانکۆی گه‌رمیان بۆ 'ئازادیی کۆمه‌ڵگه‌' ده‌ڵێت:"کۆمه‌ڵگه‌ی خۆی به‌ده‌ست تێکچوون و شپرزه‌ییه‌که‌وه‌ ده‌یناڵاند به‌هۆی داگیرکه‌رییه‌وه‌، کوردستان به‌درێژایی مێژوو خۆی له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی داگیرکه‌ر بووه‌، وه‌ به‌رده‌وام داگیرکه‌ر هه‌وڵی داوه‌ شیرازه‌ی ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌ تێکبدات له‌هه‌موو ڕوویه‌که‌وه‌، چی له‌ڕووی یاساییه‌وه‌ بێت، چی له‌ڕووی سیسته‌ماتیکی و ده‌زگا مه‌ده‌نییه‌کانه‌وه‌ بێت، به‌رده‌وام هه‌وڵی گه‌شه‌ نه‌کردنی ئه‌و شتانه‌ی کردووه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا، بۆ ئه‌وه‌ی شیرازه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی تێک بچێت وه‌ که‌سایه‌تی مرۆڤی کوردیش که‌سیه‌تییه‌کی تێکچووبێت، ده‌بوو له‌ ڕاپه‌ڕیینه‌وه‌ ئه‌م حزبانه‌ که‌ هاتن خاوه‌نی به‌رنامه‌یه‌کی چڕوپڕ بوایه‌ن بۆ دووباره‌ بونیاد نانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی، وه‌ بوونیادنانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵێک ده‌زگای مه‌ده‌نی و په‌روه‌رده‌یی، بۆ ئه‌وه‌ی دووباره‌ بویادی کۆمه‌ڵگه‌ بکه‌نه‌وه‌ وه‌ بونیادی که‌سایه‌تی تاکی کوردی بکه‌نه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌م حزبانه‌ به‌بێ هیچ به‌رنامه‌یه‌ک هاتنه‌ نێو کۆمه‌ڵگه‌ی کوردییه‌وه‌، ده‌توانم بڵێم ئه‌وان وه‌ک درێژه‌پێده‌ری سیاسه‌تی داگیرکه‌ران کاریان کرد، داگیرکه‌ران کۆمه‌ڵگه‌یان شێواند ئه‌مانیش هینده‌ی تر ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یان شێواند، هه‌ندێک شت که‌ داگیرکه‌ران نه‌یان توانی بیکه‌ن ئه‌مان کردیان".

 

مه‌دحه‌ت، پێیوایه‌:"ده‌سه‌ڵاتی باشوری کوردستان کارێکی کردووه‌، تاکی کورد باوه‌ڕی به‌ کوردایه‌تی خۆی نه‌ماوه‌، داگیرکه‌ران چه‌ند به‌ زوڵم به‌ چه‌وساندنه‌وه‌ زیندان و به‌ هه‌ر شێوازێک بێت نه‌یان ده‌توانی ڕۆحی کوردایه‌تی له‌ تاکی کوردیدا له‌ناوببه‌ن، به‌ڵام ئه‌م حزبانه‌ ڕه‌وشێکیان دروست کرد که‌ ڕه‌نگه‌ زۆرێک له‌ خه‌ڵکی ئێمه‌ گه‌شتووه‌ته‌ ئه‌و ڕاده‌یه‌ی ئێستا له‌وانه‌یه‌ باسی کوردایه‌تی له‌لا بکه‌یت ڕه‌نگه‌ گاڵته‌ی پی بێت".

 

ناوبراو، ده‌لێت:"ئه‌و سیاسه‌ته‌ چه‌وته‌ی که‌ به‌درێژایی ئه‌م ٢٦ ساڵه‌ی ده‌سه‌ڵاتی کوردی له‌ باشوری کوردستان په‌یڕه‌وکرا، کۆمه‌ڵێک گه‌شه‌کردن هه‌بوو له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا ئه‌ویشیان نه‌هێشت، ئه‌گه‌ر سه‌یری هونه‌ری کوردی بکه‌ین، له‌ سه‌رده‌می داگیرکراندا له‌ ئاستێکی باشتردا بوو، به‌رهه‌می هونه‌ری کوردی له‌ سه‌رده‌می داگیرکه‌راندا باشتر بوو تاوه‌کو ئێستا، ڕاگه‌یاندنه‌کان له‌سه‌رده‌می داگیرکه‌راندا کۆمه‌ڵێک به‌رنامه‌ی گرنگیان هه‌بوو بۆ په‌روه‌رده‌ کردنی کۆمه‌ڵگه‌، ئێستا ڕاگه‌یاندنه‌کانی ئه‌م حزبانه‌ ده‌بینی، زۆربه‌ی زۆری که‌ناڵه‌کان هیچ به‌رنامه‌یه‌کی وای تێدا نییه‌ بۆ په‌روه‌رده‌کردنی تاکی کوردی و دووباره‌ بونیاد نانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگه‌".

 

ئه‌و مامۆستایه‌ی زانکۆ پییوایه‌، به‌هۆی ئه‌و دۆخه‌ سه‌خته‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی پێدا تێپه‌ڕده‌بێت، تاکی کوردی وای لێ هاتووه‌ ئامانجی نییه‌ له‌ ژیانیدا و وه‌ها ده‌دوێت:"دوای ئه‌م هه‌موو قه‌یرانه‌ی که‌ به‌سه‌ر ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌دا هاتووه‌، به‌تایبه‌ت قه‌یرانه‌کانی ئه‌م دواییه‌ بارودۆخێکی زۆر سه‌ختی به‌سه‌ر کۆمه‌ڵگه‌دا هێناوه‌، هه‌موو کۆمه‌ڵگه‌ له‌ شپرزه‌یی و بێ ئامانجیدا ده‌ژی، تاکی کوردی وای لێ هاتووه‌ ئامانجی نییه‌، نازانێت داهاتووی خۆی چییه‌ و هیچ ئاماده‌کارییه‌ک ناکات بۆ داهاتووی خۆی، تاکی کوردی بێ به‌رنامه‌یه‌ بێ ئامانجه‌ نازانێت بۆچی ده‌ژی، هه‌ر ڕۆژ به‌سه‌ر ده‌بات، خێزان بووه‌ به‌ خێزانێکی شپرزه‌ و لێک جیابوو، تاکه‌کانی دوورن له‌ یه‌کتره‌وه‌،  یه‌ک به‌رنامه‌یان نییه‌ بۆ بونیادنانه‌وه‌ی ئه‌و خێزانه‌، بۆ ئه‌وه‌ی دواجار ئه‌و خێزانه‌ کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی یه‌کگرتوو دروست بکات".

 

که‌ریم مه‌دحه‌ت، باس له‌ خراپی ڕۆڵی ناوه‌نده‌کانی په‌روه‌رده‌ و خوێندنی باڵا ده‌کات و ده‌ڵێت:"به‌بڕوای من کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی ئێستا به‌ بارودۆخێکی سه‌ختدا تێده‌په‌ڕێت، به‌تایبه‌ت له‌بواری په‌روه‌رده‌ و بواری خوێندنی باڵا که‌ دوو ده‌زگای گرنگن له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا، بۆ بونیادنانی که‌سایه‌تی تاکی کۆمه‌ڵگه‌ و بونیادنانی کۆمه‌ڵگه‌یه‌کی ته‌ندروست، ئێستا بوونه‌ته‌ دوو ده‌زگا که‌ ڕۆلێکی زۆر خراپ ده‌گێڕن، له‌وه‌ی که‌ هه‌ر له‌ خوێندکاره‌وه‌ تاوه‌کو مامۆستاکان و به‌رپرسه‌کان له‌و بواره‌دا، به‌شێوازێک هه‌ڵسوکه‌وت له‌گه‌ڵ ئه‌و ده‌زگایه‌دا ده‌که‌ن، که‌ ده‌زگه‌ وای لێ هاتووه‌ ئه‌وه‌ندی تاک ده‌ڕووخێنێت هێده‌ تاک بونیاد نانیت".

 

له‌درێژه‌ی قسه‌کانیدا، مه‌دحه‌ت ئه‌وه‌ ده‌خاته‌ڕوو:"کۆی ئه‌م کێشانه‌ وای کردووه‌ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی له‌لێوارێکی مه‌ترسیداردابێت، بۆیه‌ جێی خۆیه‌تی ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ دڵسۆزی ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌ن، بیر له‌وه‌ بکه‌نه‌وه‌ که‌ چۆن بتوانین ئه‌م قه‌یرانانه‌ تێپه‌ڕ بکه‌ین، وه‌ چۆن بتوانین جارێکی تر ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌ بهێنینه‌ ڕێره‌وی خۆی و هه‌وڵ بده‌ین وای لێ بکه‌ین، کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک بێت که‌ خاوه‌ن ئامانجبێت، کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک بێت که‌ بیر له‌داهاتووی بکاته‌وه‌ وبزانێت خۆی بونیاد بنێت، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێت داهاتوویه‌کی باشتر بۆ کوردستان دروست بکه‌ین".

 

له‌کۆتایی قسه‌کانیشیدا، ئه‌و مامۆستایه‌ی زانکۆ ئاماژه‌ به‌ بێ به‌رنامه‌یی حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان ده‌کات بۆ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردیی و ده‌ڵێت:"حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستان ته‌نها ڕۆژ ده‌باته‌ سه‌ر، هیچ به‌رنامه‌یه‌کی نییه‌ بۆ ئه‌م کۆمه‌ڵگه‌یه‌، وه‌ک ئه‌وه‌ی سواری که‌شتییه‌ک بووه‌ و چاوی له‌ که‌شتییه‌که‌یه‌ بۆکوێی ده‌بات، چاوه‌ڕوانی که‌شتییه‌که‌یه‌ بیگه‌یه‌نێته‌ که‌نارێت، به‌دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌و که‌شتییه‌ش ده‌تباته‌ که‌نارێکی خراپ، دوو هه‌زار ساڵی داگیرکاران له‌سه‌ر کوردستان، هێنده‌ی ئه‌م ٢٦ ساڵه‌ی ده‌سه‌ڵاتی کوردی کۆمه‌ڵگه‌ی شپرزه‌ نه‌کردووه‌، له‌کاتێکدا ده‌بوو ده‌سه‌ڵاتی کوردی ئه‌و نه‌خۆشیانه‌ی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی چاره‌سه‌ربکات که‌ داگیرکه‌ران توشیان کردووه‌ له‌ هه‌موو ڕووه‌کانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌م حزبانه‌ هێنده‌ی نه‌خۆشییان بۆ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی زیاد کرد، نوهێده‌ کاریان بۆ چاره‌سه‌رکردنی نه‌خۆشییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ نه‌کرد".

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close
Close
%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: