وتووێژ

عه‌لی حه‌مه‌ساڵح بۆ حكومه‌تی هه‌رێم: ناعه‌داله‌تی تاسه‌ر نابێت

دیدار: ئازادیی كۆمه‌ڵگه‌

 

عه‌لی حه‌مه‌ساڵح په‌رله‌مانتاری گۆڕان له‌ دیمانه‌یه‌كی تایبه‌تی له‌گه‌ڵ گۆڤاری ئازادیی كۆمه‌ڵگه‌، سه‌باره‌ت به‌م قه‌یرانه‌ی ئه‌مڕۆی باشووری كوردستان ده‌ڵێت حیزبی سیاسی له‌سه‌ر حیسابی حیزب بژی، كادره‌كانیان خانه‌نشین بكه‌ن، دوو موچه‌و سێ مووچه‌ ببڕێته‌وه بۆیان،‌ ئه‌مانه‌ وای كرد كه‌ ئه‌م فه‌ساده‌ كه‌ڵه‌كه‌بێت، هه‌روه‌ها ئاماژه‌ش به‌وه‌ده‌دات ئه‌گه‌ر هه‌موو رێگه‌كان بخه‌یته‌ یه‌ك كه‌رته‌وه‌ ئه‌ویش نه‌وتی توركیابێ،‌ بێگومان ئه‌مه‌كارێكی سه‌ركه‌وت و نابێت.

 

  • ئه‌وقه‌یرانه‌ ئابوورییه‌ی هه‌یه‌ هۆكاری چییه‌؟

هۆكاره‌ قه‌یراناوییه‌كانی ئه‌مڕۆی هه‌رێمی كوردستان چه‌ند هۆكارێكی هه‌یه؛‌ یه‌كه‌م: گه‌نده‌ڵیییه‌كی رێكخراوی به‌ده‌ره‌جه‌ی یه‌كه‌م نه‌وت، دواتر به‌ڕێوه‌بردن و جێبه‌جێكردن،‌ ئه‌مه‌ش وای كردوه‌ كه‌ نه‌كه‌ونه‌ خزمه‌تكردنه‌وه‌ به‌تایبه‌تیش داهاتی نه‌وت كه‌ تائێستا ناكه‌وێته‌ بانقی حكومییه‌وه‌، نه‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی له‌بارایه‌وه‌ ده‌كرێت نه‌ وردبینی له‌سه‌ر ده‌كرێت، چۆن خه‌رج ده‌كرێت و چیلێدێت هه‌مووی ده‌چێته‌ بانقه‌ ئه‌هلیه‌كانه‌وه،‌ ئه‌مه‌ به‌شی سه‌ره‌كی فه‌ساده‌ له‌ كوردستاندا، ‌بۆته‌ هۆكاری ئه‌م قه‌یرانه‌ واته‌ له‌ كوردستاندا ئیداره‌دانی حكومه‌ت زۆر خراپه،‌ فه‌سادێكی گه‌وره ‌هه‌یه،‌ ده‌وڵه‌مه‌نترین كه‌سه‌كانی ئه‌م شاره‌ به‌رپرسه‌كانن، ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر حسابی خه‌ڵكی و ماڵی خه‌ڵكییه،‌ ئه‌مه‌ دیوێكی دیوێكی تری وایكرد كه‌ حیزبی سیاسی له‌سه‌ر حیسابی حیزب بژی، كادره‌كانیان خانه‌نشین بكه‌ن، دوو موچه‌و سێ مووچه‌ ببڕێته‌وه بۆیان،‌ ئه‌مانه‌ وای كرد كه‌ ئه‌م فه‌ساده‌ كه‌ڵه‌كه‌بێت تا بگاته‌ ئه‌م كاته‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان 25 ملیار قه‌رزاره،‌ پاره‌ له‌ بانقه‌كانددا نه‌ماوه‌ به‌ڵێنده‌ره‌كان پاره‌یان پێنه‌ماوه،‌ هه‌روه‌ها ‌وه‌به‌ر‌هێنه‌ره‌كان پاره‌یان پێنه‌ماوه‌ پاره‌كه‌ش لای حیزبه‌ گه‌وره‌كان و به‌رپرسه‌كانه‌ و ئه‌وانیش ئاماده‌نین بیخه‌نه‌ خزمه‌تی خه‌ڵكه‌وه‌.

  • رێككه‌وتنی نه‌وت چۆنن له‌گه‌ل كێن؟

دیاره‌ ئێمه‌ كێشه‌مان زۆر له‌گه‌ڵ رێكه‌وتنه‌كاندانیه،‌ هه‌رێمی كوردستان له‌ 53 كێڵگه‌ی نه‌وتی پێكدێت كۆمپانیا ئه‌مریكیه‌كان و كۆمپانیا روسی و توركی و كه‌نه‌دییه‌كانه‌ له‌سه‌ره‌تاوه‌ كۆمپانیاكان دێن بیره‌كان هه‌ڵده‌كه‌نن، لێره‌ كۆمه‌ڵێك كۆمپانیا خه‌ده‌می ئه‌منی حیزبه‌كان هه‌یه‌ پاره ‌وه‌رده‌گرێت، دوای نه‌وته‌كه‌ به‌رهه‌م دێت كه‌سیش نازانێت چۆن ده‌فرۆشرێت دوای كه‌پاره‌كه‌ دێته‌وه‌ وه‌ك ئاماژه‌م پێدا ده‌خرێته‌ بانقێكی ئه‌هلیه‌وه‌ و سه‌رف ناكرێت ئه‌مه‌ كێشه‌ گه‌وره‌كه‌یه،‌ ئه‌گه‌رچی كێشه‌ له‌ كاخه‌زه‌كاندا نییه‌ كه‌له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكه‌ كراوه،‌ به‌ڵام كه‌دواتر دێته‌ بواری جێبه‌جێكردنه‌وه‌ ئه‌وكاته‌ كێشه‌ ده‌ست پێده‌كاته‌وه‌‌.

  • رێككه‌وتنی نه‌وت له‌گه‌ڵ توركیا چ زیانیكی بۆداهاتی سه‌ربه‌خۆی ئابووری هه‌یه‌؟

رێكه‌وتنی نه‌وتی په‌نجا ساڵه‌ له‌گه‌ڵ توركیا ئێمه‌ نه‌مان بینیوه‌ تاكو لێكۆڵینه‌وه‌ی بۆ بكه‌ین بزانین چۆنه،‌ من بۆچوونێكی ترم هه‌یه،‌ سه‌ره‌تا ئابووری نابێت ته‌نها له‌ نه‌وتا ببینینه‌وه‌، نابێت ته‌نها تۆ پشت به‌ نه‌وت ببه‌ستیت، له‌ناو نه‌وتیشدا نابێت ته‌نها پشت به‌ یه‌ك وڵات ببه‌ستیت، له‌ناو یه‌ك وڵاتیش نابێ ته‌نها پشت به‌یه‌ك بۆری ببه‌ستیت، گریمان ئه‌م بۆرییه‌ سبه‌ینێ ته‌قییه‌وه‌ ئابووری ئه‌م وڵاته‌ فه‌رموو چیلێدێت، بۆیه‌ ئه‌مه‌ مشكیله‌یه‌ بۆیه‌ ده‌بێت ئابووریه‌كی هاوسه‌نگ هه‌بێت.

ئازادیی كۆمه‌ڵگه‌: مه‌به‌ستت له‌ ئابووری هاوسه‌نگ چییه‌؟

نمونه‌ له‌كه‌رته‌ جیاوازه‌كان به‌شێكی نه‌وته،‌ به‌شێكی غازه‌، كشتوكاڵییه‌، پیشه‌سازی و گه‌شتیارییه‌. له‌ نه‌وتیددا نابێت ته‌نها پشت به‌ده‌روازه‌ی توركیا ببه‌سترێت، له‌ ئێرانه‌وه‌ له‌ رێگای تره‌وه‌ له‌ ئاینده‌دا له‌ گه‌ڵ عێراق رێبكه‌وین، ده‌بێت ئه‌م ئابووریه‌ هاوسه‌نگییه‌ت هه‌بێت، واته‌ ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌ كه‌رته‌كانت سوتا ده‌بێت كه‌رته‌كانی ترت هه‌بێت، به‌ڵام ئه‌گه‌ر تۆ هه‌موو رێگه‌كان بخه‌یته‌ یه‌ك كه‌رته‌وه‌ ئه‌ویش نه‌وتی توركیابێ،‌ بێگومان ئه‌مه‌كارێكی سه‌ركه‌وت و نابێت.

  • داهاته‌كانی ناوخۆ بۆناتوانێ مووچه‌ی فه‌رمان به‌ران و پێشمه‌رگه‌ دابین بكات؟

ئه‌م داهاته‌ نه‌وتیانه‌ زۆر به‌خراپ كۆده‌كرێته‌وه‌، نمونه؛‌ ئه‌و كۆمپانیا گه‌ورانه‌ی كه‌ حیزب له‌پشتییه‌وه‌یه‌تی باج و زه‌ریبه‌ ناده‌ن،‌ ئه‌مه‌ش له‌ یاسای  1983ی عێراقدا ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ زه‌ریبه‌وه ‌هه‌یه‌، به‌ڵام نایده‌ن. ‌به‌شێكی ئه‌مانه‌ش به‌رپرسه‌ باڵاكانی له‌پشته‌وه‌یه‌ له‌پڕ له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا ده‌بێته‌ خاوه‌ن ملیاره‌ها دۆلار و فرۆشتنی چه‌ندین زه‌وی و نه‌دانی باج و زه‌ریبه‌ ده‌بێته ‌هۆكاری ئه‌وه‌ی له‌ماوه‌یه‌كی كه‌مدا ببنه‌ خاوه‌ن ملیاره‌ها دۆلار، داهاته‌كانی تریش به‌باشی كۆناكرێنه‌وه‌، هه‌مانكات خاوه‌ن ئیراده‌یه‌كی جدی نین، نمونه‌ی وڵاتێكی وه‌ك ئوردن به‌باشی كۆده‌كرێته‌وه،‌ بۆچی ئێمه‌ ناتوانین به‌باشی كۆی بكه‌ینه‌وه؟‌ ئێستا وای لێهاتوه‌ به‌ دوو جۆر داهاتمان هه‌یه‌، داهاتی بۆری نه‌و‌ت بۆ مووچه‌ به‌كارده‌هێنرێت و داهاته‌كانیتر بۆ مه‌سروفاتی وه‌زاره‌ته‌كان به‌كارده‌هێنرێت ئه‌میش نیشانه‌ی ئه‌و فه‌سادییه‌یه‌ كه‌ئه‌مڕۆ ده‌بینرێت.

  • هۆكاره‌كانی ئاڵۆزی نێوان به‌غداد و هه‌ریم ده‌ستوریه‌، سیاسییه‌ یا ئابووریه‌؟

كێشه‌كان زۆرن، نمونه‌ش كێشه‌ی سنورمان هه‌یه،‌ ئه‌گه‌رچی ئێستا به‌ئه‌مری واقیع خه‌ریكه‌ چاره‌سه‌رده‌بن، كێشه‌یه‌كی تریان كێشه‌ی سیاسیه‌، هه‌رێمی كوردستان جۆرێك سیاسه‌تی هه‌یه، ‌عێراقیش جۆرێكیتر بیركردنه‌وه‌ی هه‌یه‌، كێشه‌ی پێشمه‌رگه‌ ئایا به‌شێكه‌ له‌ به‌رگری عێراق یان نا؟ ئه‌مه‌ به‌شێكه‌ له‌و كێشانه‌و چه‌ندینی تر و منیش لام وانییه‌ بگه‌نه‌ چاره‌سه‌ری، واته‌ به‌شێكی سیاسیه‌، به‌شێكی نه‌ته‌وه‌ییه‌، به‌شێكی ئابوورییه‌ و به‌شێكی به‌رژه‌وه‌ندییه‌.

  • چی بكرێت بۆده‌ربازبوونی قه‌یرانی ئاڵۆزی؟

من لام وایه ‌به‌وسیاسه‌ته‌ی ئه‌مڕۆ په‌یڕه‌وی ده‌كه‌ن ناتوانن چونكه‌ زۆری ئه‌مانه‌ تێوه‌گڵاون خاوه‌نی به‌رژه‌وه‌ندی گه‌وره‌ن و ناتوانن بگه‌نه‌ ده‌سه‌ڵات، چونكه‌ كۆمپانیا گه‌وره‌كان هی خۆیانه‌، یه‌كه‌م ده‌بێت پرسی نه‌وت بكرێته‌ دامه‌زراوه‌یه‌كی نه‌وتی كه‌ بۆ دۆزینه‌وه‌ و به‌رهه‌م هێنانی نه‌وت و گرێبه‌ستی نه‌وتییه‌كان و فرۆشتنی ئه‌مانه‌ دامه‌زراوه‌ن و له‌ژێر چاودێری په‌رله‌ماندابن و مانگانه‌ بزانرێت چه‌ند نه‌وت رۆشتوه‌ به‌چه‌ند فرۆشراوه‌ پاره‌كه‌ی چۆن به‌كارده‌هێنرێت و داهاتی نه‌وت له‌ ناوخۆدا چه‌نده‌ هاوشانی ئه‌مه‌ بوژاندنه‌وه‌ به‌سیكته‌ره‌كانی تری ئابووری به‌تایبه‌ت بوژاندنه‌وه‌ی كشتوكاڵ و گه‌شت و گوزار كه ‌تاكو ئێستا‌ زه‌مینه‌یه‌كی نییه‌، خاڵی سێهه‌م ده‌ستی به‌رپرسه‌كانی حیزب له‌م قۆرخكارییه‌ دوور بكرێته‌وه‌ له‌ هه‌موو گرنگتریش سه‌روه‌ری یاسایه‌ كه‌ له‌هه‌رێمی كوردستاندا نییه‌. ئه‌گه‌ر یاسا سه‌روه‌ربێت ئه‌و هه‌موو غه‌دره‌ی له‌م میلله‌ته‌ ده‌كرێت زۆر به‌ئاسانی چه‌ند كه‌سێك بدرێته‌ دادگا ئه‌وكاته‌ ئه‌وانی تریش جورئه‌ت ناكه‌ن، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ تاكو ئێستا هیچ كام له‌مانه‌ ناكرێت.

  • وه‌ك كه‌س زۆرترین داتا و ئامار ئاشكراده‌كه‌ن، وادیاره‌ ده‌سه‌ڵاتیش زۆرترین داواله‌به‌رانبه‌ردتان ده‌كاته‌وه‌، ئه‌مه‌چۆن لێك ده‌ده‌نه‌وه‌؟

ئه‌مه‌ حاڵه‌تێكی ئاساییه‌ ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ ده‌یه‌وێت بێده‌نگبێت له‌به‌رانبه‌ر به‌ فه‌ساده‌كانیدا بێده‌نگبێت و بترسێنێت به‌ دادگا، هه‌روه‌ك چۆن ئه‌وه‌ی ئێستا له‌ توركیا ده‌گوزه‌رێت، ده‌یه‌وێت په‌رله‌مانتاره‌كان به‌ دادگا و گرتن …..هتد، بترسێنێت. له‌به‌رانبه‌ر ئه‌مه‌دا ئێمه‌ش سكاڵا تۆمار ده‌كه‌ین و سكاڵاكانیشمان ئه‌نجامی نییه،‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ی دادگاكان سه‌ر به‌خۆیانن یان دادگاكان له‌ژێر هه‌ژموونی خۆیاندان، به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ به‌رده‌وامبین له‌وه‌دا وه‌بتوانین هۆشیاری دروستبكه‌ین و هه‌ندێك ده‌موچاوهه‌ن بۆ خه‌ڵكی ئاشكرا بكه‌ین كه‌ ئه‌مانه‌ چۆنن، بۆیه‌ لام وایه‌ قۆناغ به‌قۆناغ چاره‌سه‌ری ئه‌مانه‌ بكه‌ین و له‌م كاته‌شدا ره‌نگه‌ نه‌توانین و بگیرێن و ته‌نانه‌ت بشكوژرێین، به‌ڵام چی ناعه‌داله‌تی تاسه‌ریش نابێت.

 

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close
Close
%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: