چاند

خه‌ونه‌كه‌ رك

نزار بێجان

به‌رپرسی رێكخراوی هاوپه‌ژراندنی جڤاكی له‌ زاخۆ

 

بابه‌تێكی ته‌نزئامێزه‌ سه‌باره‌ت به‌بارودۆخی هه‌نوكه‌یی

نیڤرۆژه‌ك ژ هه‌شتیكا هاڤینێ یه‌، ئەلنتیرك فووله‌، ڤیله‌ یا من دو قاتیه‌، هاویردوورێن وێ سپلێته‌؛ هینك و فه‌ره‌شینه‌. با په‌رده‌یێ داڤێژه‌ سه‌ر ده‌رزێن راستیێ، هه‌یلۆۆ!

 هوندرێ ئەڤێ ڤیله‌یێ دشبهه‌ بهوشتێ، به‌لێ وه‌كه‌ كو لسه‌ر ده‌ستێ هه‌سه‌ن.س. به‌ دله‌یزه‌، له‌ۆره‌ دخوازم ل گه‌ل شكه‌فته‌كێ ب گوهه‌رم ببم هه‌ڤالێ شكه‌فتێ؛ بڕازێم و ب چه‌رخان د خه‌و ده‌ بمینم. هوندرێ ئەڤێ ڤیله‌یێ خوه‌شیه‌كه‌ ب ترسه‌. ئە‌رێ ئەز رازایی مه‌ به‌لێ هه‌ر كێلیكێ دلڤم؛ چ خه‌وه‌كا تامسار، گران و تال دلێ من دۆرپێچ كریه‌، چ خه‌وه‌كا پووچه‌؛ مینا به‌خت و بزاڤێن كوردان د هاتنا خوه‌ ده‌ دچه‌. ئە‌ز نه‌ ئارامم، دبه‌ كو كێماتیه‌كه‌ من هه‌به‌. وه‌كه‌ كو من نڤێژا خوه‌ نه‌كربه‌، لۆل من ژ خوه‌ره‌ گۆت: ده‌هه‌ره‌ لۆ، نمێژا چ هالێ چ! ژ خوه‌ نها نمێژ، رۆژی، كۆمبوون و فه‌رمۆده‌ د بێ واته‌نه‌؛ مه‌ زۆر، زه‌همه‌تی و ئەزموون، ده‌رباس كرنه‌، نه‌خوه‌شی ب داوی هاتنه‌. ها دیسان ئەز رازام و د خه‌یالێن خه‌وێ ده‌ چووم..، لێ ئەڤێ جارێ مامۆ یێ كورێ من ناهێله‌، ب سمبێلێ من دله‌یزه‌، واته‌یا سمبێلان نزانه‌ كو سمبێل خێر و بێره‌؛ سه‌مبوولا زلامێ دینه‌مێره‌. دگره‌، دكشینه‌ و هه‌ی دكشینه‌. ئەز هێرس كرمه‌، كو ئەز رابم ئەزێ ب چه‌نگێ وی بگرم و ل سپلتێ بخینم، ئەزێ وی ب سپلتێ ڤه‌ بكم هه‌ڤیر. هه! من جاردن ژ خوه‌ره‌ گۆت: ده‌ به‌سه‌ لۆ تو چقاسی دره‌وینه‌، قاشۆ تو ژ خوه‌ باوه‌ری نه‌!؟ قه‌ی تو نزانی ئەو لاوك یه‌كی یه‌كانه‌یه‌، لێخستنا وی قه‌ده‌خه‌یه‌؛ ژ هێزا ته‌ و سه‌د باڤێن ته‌ ژی زێده‌یه‌.! همم.. ئەرێ راسته‌ ئەو كورێ من یێ رووهانی یه‌، بێ دایكه‌، خوه‌دێ ژ كه‌ربێن مێره‌مێ ده‌ ب من به‌خشیه‌، له‌ۆما نكارم ژ ئالیێ خوه‌دێ پاراستیه‌.. ئوفففف بژانكێن چاڤێن من وه‌كه‌ به‌نووشتێ بنێ كه‌زوانێ ب هه‌ڤ ڤه‌ دزه‌لقن. ئە‌ڤێ جارێ ژی مامۆ بنێ پیێ من د خوه‌رینه‌ و د به‌ر خوراندنا پیێ من ره‌ ب نازكی دبێژه‌: “باڤۆ، باڤۆ ده‌ رابه‌ شیاربه‌ مێهڤانێن ته‌ هه‌نه‌، لبه‌ر ده‌ری ل به‌ندا ته‌نه‌. ئە‌رێ گۆتنه‌ خه‌و هنگڤه‌ لێ جارنا ژی دبه‌ ژه‌هر و هنگی ئەز ژ خوه‌راندنا بنێ پی ئاجز بوومه‌، نها نه‌ دووره‌ كو ئەز هار ببم،  خوین ژ چاڤێن من دباره‌؛ خوینا من زه‌ر كه‌ڤزی وه‌كه‌ پشتا ماسیێ هلوو ل به‌ر پیێ من د ته‌ڤزه‌. جاردن ده‌نگێ وی د گوهێن من ده‌ چه‌ندباره‌ بوو له‌ۆما من تفكر چاڤێ "ئه‌ردۆگان"ی، راست رابووم سه‌رپی. پیێ من لسه‌ر پشتا ماسی شمتی، گرێل بووم. گرێلبووم ژ سه‌ری هه‌تا به‌ر ده‌ری، ده‌ما كو سه‌رێ من ل دیوار كه‌ت ئێدی هشێ من كه‌ت جیێ خوه‌ من ژ نوو زانبوو كو ئەڤ خه‌ونه‌. من وه‌كه‌ كالێ خوه‌ كورمانجی (هه‌مد و شۆكور ) كر. ئە‌ز هنده‌كی هاتم به‌رهه‌ڤ من پۆرێ خوه‌ راستكر، ده‌رپیێ خوه‌ یێ پێناسه‌یا شه‌ره‌فێ ل خوه‌ كر، ژ خوه‌ ئەز ژ گونه‌هان داوه‌شیایی بووم، لۆما من ب بێ ترس ده‌ری ڤه‌كر، لێ چ ڤه‌دكم،! من گرسه‌یه‌ك مرۆڤان ديت! د وێ ده‌مێ ده‌ من هه‌ست ب سه‌رۆكاتیێ كر كو ئەز سه‌رۆكم، ئەڤ گرسه‌ جڤاكا كه‌سێن چالاكه‌، نه‌رازینه‌، هۆۆهۆپ! من رك و رك ل ئەوان نێری، من خوه‌ست ئەز ب ئەهمه‌قی ژ وان ره‌ ببێژم: ده‌ هه‌رن به‌لاڤ ببن هوون كینه‌، هوون چنه؟  هایا من ژ تشته‌كی تونه‌ ئەز د خه‌وم، ئەز مریمه‌!

پاشی من خوه‌ ب خوه‌ دادگه‌هكر، نا، لۆ، خه‌ونا چ مرنا چ!، ئەڤ ئێن كو ل پێشبه‌ری من خوه‌یانی نه‌، لێ پر ژ هه‌ڤدۆ جودانه‌. من ل قورته‌ به‌رانێ سه‌ڕه‌ش نێری، شه‌ره‌فكه‌ندی، خدرێ دین، هێرۆخانێ، مایكل ئە‌بباسی، كه‌ك مێركوژی، تمۆخی و هولیا ئه‌ڤشارێ، هۆ، هێ چ كۆمه‌كه‌ ته‌ڤلیهه‌ڤه‌! خوه‌دێیۆ ده‌ له‌ز بكه‌، د هه‌وارا من و خوه‌ وه‌ره‌!

 پاشین ده‌نگه‌كی خوتمی دهات گوهێ من، وه‌كه‌ كو په‌ره‌ و پاری د قركا وی ده‌ مابوون بانگ دكر؛ واا خوه‌شمێرۆ شۆره‌شگه‌رۆ تو نها ژی شۆره‌شگه‌ری، ما قه‌ی تو نزانى ئیرۆ ل دهۆكا ره‌نگین وێ سینه‌ما یا نه‌ورۆز فلیمه‌كی شۆره‌شگه‌ری بده‌ نیشاندان؟ ها ده‌ وه‌ره‌ ده‌ره‌نگه‌ ئەم هه‌رن. ئێدی بوو قاژه‌واژێن وی:" هه‌رنه‌ پێش هه‌رنه‌ پێش" ده‌نگێ وی ل به‌ر گوهێ من نه‌ خه‌ریب بوو لێ من نه‌ددی ئەو دناڤا وێ جڤاكێ ده‌ كنك و وندا ببوو، ئێدی نه‌دهات ناسكرن. ژ نیشكان ڤه‌ یه‌كی ده‌ستێ خوه‌ د بن باسكێ من ره‌ بر، تلیێن خوه‌ یێن هه‌ڤرمووشی خستن ناڤا تلیێن من، پۆرێ وی سپی به‌ر بایی بوو. دیسا ئاپه‌ك دناڤا ناڤێ وی ده‌ ژی هه‌بوو لێ نایێ هشێ من، ئەو ب فیتان دئاخڤی من ب زاراڤێ فيتكان نزانبوو، هما من گوهداری دكر. ئە‌م ژ خوه‌ ره‌ هێدوو هێدوو به‌ر ب سینه‌مایێ ڤه‌ دچوون؛ گاڤ ب گاڤ هه‌یا كو گه‌هاین به‌ر ده‌ری، من چاڤه‌كی خوه‌ ڤه‌كر ل وێ ده‌ردۆرێ مێزه‌ كر. ل سه‌ر ده‌ری ناسناڤ نه‌هاتبوو نڤیساندن، بێ ره‌كلام و ئافیش بوو. ل وێده‌رێ ژ بلی دارێن چاما، ته‌نێ مرۆڤه‌ك هه‌بوو ئەوی ژی، ژ گه‌رما رۆژێ كۆچی بن سیا داره‌كا چامێ یا كو د پايیزا ته‌مه‌نێ خوه‌ده‌ ژ هه‌ڤ كه‌تی كربوو. ئە‌و مرۆڤ یه‌كی ره‌شكی درێژ بوو، شاشكه‌كه‌ سۆر ل سه‌ر سه‌ری بوو، ژ هه‌موو قرالێن كرێت كرێت تر بوو، د بن لێڤان ده‌ ب ده‌نگه‌كی كۆله‌تیك بانگ دكر، وه‌رن بلیتا-وه‌رن بلێتا هه‌ر بلێته‌ك ب نانه‌كێ یه‌، یێكو نان نه‌به‌ ب "گ…"؛ هه‌ر كه‌سه‌كی بێ هه‌ردوبه‌ ئەو مریه‌، بلا به‌لگه‌ یا شه‌هاده‌تا خوه‌ بینه‌. ژ بۆ شه‌هیدا هه‌روه‌یه‌، وه‌رن بلێتا بلێت قه‌دیان، زوو وه‌ره‌ فلیمێ سه‌یێن شۆره‌شگه‌ر. ته‌ماشه‌ى ئەڤی فلیمی بكه‌، ژ ده‌ست خوه‌ نه‌كه‌، كا وه‌رن ب چاڤێن سه‌رێ خوه‌ ببینن كا چاوا كوچك ببراتی هه‌ستیان ل خوه‌ پارڤه‌دكن، بلێت نه‌مان وه‌رن بلێتا. پاشین ل من نێری و گۆت: "كه‌ره‌مبكه‌ ئەزبه‌نی كه‌ره‌مكه‌ سه‌یدا هه‌ر بلێته‌ك ب نانه‌كێ یه‌، یان ئە‌وه‌كێ فه‌رمۆ تو بخێر هاتی دزستانێ، ئەرێ یاسایا ئەڤی وه‌لاتی ماف، مۆچه‌، نان و گ…‌ كه‌ره‌مبكه‌ ئەزبه‌نی. ژ خوه‌ تشته‌كی مریان تونه‌یه‌ لۆما ئەز بێجان و نان بووم، به‌لێ من تێرا خوه‌ ب قاچاخیێ ژی زانبوو. ئەز هنه‌كی ژ وی دوور كه‌تم و من وه‌كه‌ ناعمێ چاڤێن خوه‌ گرتن سه‌رێ خوه‌ ته‌واند و كه‌تم هندر، پشتی كێلیكێ من چاڤێن خوه‌ ڤه‌كرن و سلاڤدا، ل وێ هۆلا جیێ سه‌دان بینه‌را ئەز ته‌نێ بووم، ئێدی ئەز د هزرێن ڤالاتیا وێ ده‌ چووبووم، ژ نیشكان ڤه‌ بوو تاری د تاریكتیێ ده‌ ته‌قێنیه‌ك هات:، ل هێلا دكا سینه‌مایێ من ژنه‌كا نێر دی، ئەو په‌رده‌یا ژ په‌رۆكێ نامووسێ ئەوا كو ب درێژیا دیرۆكێ ب كه‌دا ده‌ستێن كه‌دخوار و فه‌ئودالان هاتبوو درووتن، ب كوژیه‌كی وێ گرت، ب هێز و هێرس ژ چراند. وێ ده‌مێ خشێنیه‌ك كه‌ت هۆلێ دیوار زه‌لال بوو. ئە‌ڤ جارا یه‌كه‌مین بوو كو ئەز ل ده‌سپێكا فليمه‌كی ببینم وها د نڤیسێ ده‌ ده‌رباز ببه‌: سه‌یێن شۆره‌شگه‌ر ده‌رهێنه‌ری و هه‌رتشت "مووران خوركی". هێدی-هێدی ناڤچاڤێن كوچك خویا بوون سه‌رێ خوه‌ د كه‌فا ده‌ستێ تۆنی یێ خوه‌دیێ خوه‌ ده‌ ڤه‌دگه‌راند. فلم وه‌كه‌ ته‌رزێ هۆلیوودێ بوو، به‌لێ دیمه‌نێن ده‌ردۆرا ده‌ڤه‌رێ وه‌كه‌ خوه‌زایا سكوتله‌ندێ بوو.. ئێدی ناڤێن ره‌نگان ژی د چاندا مه‌ ده‌ ده‌ركه‌تبوو هۆلێ، له‌ۆره‌ من فێمكر كو كووچكه‌كی به‌له‌كه‌. ناڤێ كووچك ئونی بوو، خوه‌دیێ وی سه‌ر ب سكوتله‌ندیا ڤه‌ نه‌دچۆ، ره‌نگێ روویێ وی زه‌رگه‌نمی، لاواز و چلمسی بوو. تۆنی گۆمان دكر كو په‌یوه‌ندیێن دناڤبه‌را سیۆنا ژنا وی و ئونی یێ كوچكێ وی ده‌ خراب بوونه‌، له‌ۆره‌ گه‌له‌ك جاران سیۆنا ژنا خوه‌ شیره‌ت دكر و ژێره‌ د گۆت:" ته‌قه‌ز بلا هایا ته‌ ژ ئونی هه‌به‌. فه‌قیرۆ نزانبوو كو د هه‌مان ده‌مێ ده‌ سیۆن پێ حه‌سیایه‌ كو ئونی فێری دزیان بوویه‌ به‌لێ نه‌دخوه‌ست راسته‌راست ژ مێرێ خوه‌ره‌ ببێژه‌، وێ زانبوو كو تۆنی یێ مێرێ وێ بین ته‌نگه‌ و زوو هێرز دبه‌ ئەوعێ خوه‌ كونتروول نه‌كه‌ و وێ ببه‌ كوژه‌رێ ئونی. ما قه‌ی كوشتنا كوچك ئاسانبوو؟ راسته‌ دگۆتن كوچك ئێ (هه‌رام) به‌لێ ناسنامه‌ و پاسپۆرتا وی ژ یێن هه‌موو مرۆڤێن رۆژهه‌لاتاناڤین گرنگتر بوو. سیۆنێ گه‌له‌ك هه‌ز ژ نیقاشێن نه‌رم و دانۆستاندنان دكر براستی ژی ژنه‌كه‌ ژیر و زانه‌بوو..ئێڤاره‌كه‌ زوو هه‌وشا مالا خوه‌ ژ قامووش و په‌لێن داران پاقژ دكر ماسه‌یاكا كه‌ڤنار هه‌بوو ئانی ل نیڤا هه‌وشا مالێ دانی شووشه‌یه‌ك وێسكی ل گه‌ل پێكه‌كی شه‌رابا سۆر ل سه‌ر دانی. ژ خوه‌ سیۆنێ ب بهانه‌یا كو شه‌رابا سۆر ژ بوویی نه‌خوه‌شیا مه‌مكان باشه‌ پر ژێ هه‌زدكر. به‌لێ ئەڤ ئاماده‌كاریا روونشتنێ نه‌ ژبۆ ڤه‌خوارنا مه‌ی و مۆراله‌كه‌ ده‌مكی بوو، ئەڤ پێڤاژۆیا چاره‌سه‌ریێ بوو. د ده‌ما ئاماده‌كرنا خوارن و ڤه‌خوارنێ ده‌، تۆنی یێ مێرێ وێ ژ وێده‌ دهات جاڤێ وی ل وێ  ماسه‌یا خه‌ملاندی كه‌ت گه‌له‌كی كێفخوه‌شبوو. گرنژینه‌ك دیاری ژنا خوه‌ كر و ب ده‌ڤ ژی ژێره‌ گۆت:"هه‌ڤالا من تو هێژایی ئەز پر ژ ته‌ هه‌زدكم". سیۆنێ ب كه‌ن ڤه‌گه‌راند، نا لۆ ئێ من د دخوه‌ست ببێژم ئەز ژی پر ژ ته‌ هه‌زدكم لێ مخابن دو عپڕعی د رێزمانا مه‌ ده‌ تونه‌نه‌یه‌ ببورینه‌، ههه. مێرێ من مه‌ په‌یڤێن ئەشق و مه‌شقێ قه‌داندنه‌ ئەم پیر و كال بوونه‌، مالنه‌ك، تو هین ژی وه‌كه‌ گێنجه‌كی رۆمانتیك ته‌ڤدگه‌ری نه‌؟ هههه، ده‌ كا روونه‌ كو تو بخوازی ئەمێ ژ خوه‌ره‌ هنه‌كی ژی به‌هسا خوه‌زا روه، ڤین و ئاخلاق ژی بكن باشه‌ جامێرۆ؟ به‌لێ دڤێ مرۆڤ ل سه‌ر هه‌رتشت بفكره‌ و نیقاش بكه‌ خانم. "ئه‌رێ تۆنی تو ئاگه‌هداری كو ئەڤ ده‌مه‌كه‌ ئونی ژ خوه‌زایا خوه‌ ده‌ركه‌تیه‌ و هینی دزیا بوویه‌؟". تۆنی ده‌ستێ خوه‌ یێ چه‌پێ ئاڤێتبوو شووشه‌یا وێسكیێ و ب ده‌ستێ راستێ ده‌ریێ وێ گرتبوو، دكر كوو ژ خوه‌ره‌ ڤه‌كه‌ به‌لێ پرسا سیۆنێ ده‌ستێن وی سست كرن، چاڤێن وی ژ وێ پێكا شه‌رابێ سۆرتر بوون، ب هێرس شووشه‌ ئاڤێت سه‌ر ماسه‌یێ و هێدی سه‌رێ خوه‌ زڤراند، ده‌ست دا چفته‌یا خوه‌ رابوو كو هه‌ره‌ ئونی، به‌لێ سیۆنێ خوه‌ ئاڤێت پێشیا وی و ژێره‌ گۆت: “مێرێ من دیالۆگ ب زینده‌وه‌ران ره‌ ژی تێ كرن، هندكی ئارامبه‌؛ پێشی بشۆپینه‌ شووندا بریارا خوه‌ ب زانه‌بوون بده‌”. تۆنی جاردن روونشت چفته‌یا خوه‌ سپارت ماسه‌یێ، ده‌ست دا گلاسا وێسكی یا كو سیۆنێ ژێره‌ داگرتبوو، بلندكر به‌ر ده‌ڤێ خوه‌، هه‌یلۆ كو خوه‌دێ ژ یه‌كی دستینه‌ وهایه‌، نان د ده‌ڤێ ئونی ده‌ بوو ب دزیكی د به‌ر چاڤێن تۆنی ره‌ ژ چێشتخانه‌یێ ده‌ركه‌ت و وه‌كه‌ سیتاڤێ ل ئالیێ دن یێ مالێ وندا بوو، تۆنی ب ئارامی گلاسا خوه‌ دانی سه‌ر ماسه‌یێ، چفتا خوه‌ راكر و كه‌ت په‌ی. ئونی ژ گوند ده‌ركه‌ت و چه‌پ چووبوو، ل وی ئالی كونگاڤه‌ك هه‌بوو به‌لێ ژ بوو ئاڤێ نه‌ دهات بكار ئانین زوا مابوو، تۆنی هه‌یا به‌ر ده‌ریێ وێ كونگێ ژی ئونی ددی، لێ پشتره‌ ئێدی ل به‌ر چاڤێن وی وندا بوو، تۆنی زانبوو كو ئونی كه‌تیه‌ هوندرێ وێ كونگاڤێ، هما وی ژی فیشه‌ك بر به‌ر چفته‌یا خوه‌ هندكی خوه‌ ته‌واند ژ به‌ر كو رۆنیا رۆژێ دكت چاڤێن وی تشته‌ك نه‌ددیت، رابوو ده‌ركه‌ت چوو ژ هێلا دن ڤه‌ هات و كه‌ت هوندرێ كونگێ، دیت كوچكه‌كی پیری په‌كه‌فتی لسه‌ر كێله‌كا خوه‌ رازایی زمانێ وی درێژ، هلكه‌ هلك دكر كه‌ف بسه‌ر ده‌ڤێ وی كه‌تبوو دیت كو ژ لنگه‌كی خوه‌ برینداره‌ و كورما لسه‌ر برینا وی گۆڤه‌ند گرتبوو، ئونی ژی ب ده‌ستێ خوه‌ كورم ژ جانێ وی ده‌ردخستن، چاڤێن تۆنی و ئونی لهه‌ڤ كه‌تن هه‌ردویان ب ئەپه‌-ئه‌پ خوه‌ ئاڤێتن…، هین نه‌گه‌هابوون سه‌ر و ستویێن هه‌ڤ، من فه‌لسه‌فه‌یا سینه‌ماكاران فێمكر، كا چاوا مژاران نیڤجی د مه‌رێخێ ده‌ دهێلن، من زانبوو وێ په‌یڤا داوی بێ نیشاندان و هوندرێ هۆلێ ببه‌ رۆنی. د وێ كێلیكێ ده‌ ئەله‌كتریك هات بڕین، ده‌نگێ زارۆكان بلندبوو د هشێ من ده‌ عامۆدێ جه‌ره‌كه‌دن شه‌وتی، من نه‌زانبوو كو زارۆكێن ئەڤی سه‌رده‌می كه‌سكه‌سۆری دكن حه‌فتێ په‌رچه‌ و ره‌نگه‌كی ژی ناپه‌ژرینن هه‌واره‌ ئەڤ زارۆك چقاسی جه‌لالن كه‌ن و گریا وان ناێ فێمكرن ئوفف، ده‌ به‌سه‌ زارۆكنۆ بهێلن ئەز ئەنجاما شۆره‌شگێرێن سه‌، ببینم؟ ئە‌وان زارۆكان خه‌وا من ل من هه‌رماند، من خوه‌ست بكه‌ڤم سه‌ر كێله‌كا دن سه‌رێ خوه‌ ته‌نا لسه‌ر پالگوهی دانم، ئێدی لگه‌ل خوه‌ قولپاندنێ من دیت ئەو لنگێ من یێ پرۆته‌ز، دده‌ستێ برایێ من ده‌بوو، و هشك دگۆت:" نزار، نزار كا رابه‌ پیێ خوه‌ ل پیێ خوه‌ بكه‌ هه‌ره‌ بنگه‌ها ره‌شه‌پێدانا جڤاكی، ئانها نرت تڤ دگۆت: ساقتا نیڤه‌ك ژ نیڤ مووچه‌یێ سه‌قه‌تا بڕی!".

 

 

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close
Close
%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: