گۆشه‌ی ئازاد

بنەماكانی نەتەوەگەرایی

فیراس قەساس

له‌پارتی گه‌شه‌پێدانی دیموكراتی له‌سوریا/ به‌رلین

 

لە زانین (مەعریفەت)دا جگە لە"حەقیقەت" هیچ شتێكی تر پیرۆز نییە، هەروەها لەهەموو كۆمەڵناسیی ڕامیاریدا هیچ شتێك جێی مەبەست نییە جگە لەمرۆڤ و ئازادییەكەی و پێداویستییەكانی و ڕێز و كەرامەتەكەی….. ئەمە پوختەیەكی زۆر چڕوپڕی لایەنی فەلسەفەی ڕامیارییە بەو جۆرەی، كە لە كارە تیۆرییەكانی سەرۆك" عەبدوڵڵا ئۆجالان" وەك لە مانفێستۆی "شارستانی دیموكراتی" و بەرگرینامەكان و خوێندنەوە بەنرخەكانی تریشیدا خوێندومەتەوە. لەبەر ئەوە تابۆیەك، هیچ تابۆیەك نەما و بەر رەخنەی نەدابێ. هیچ سەلمێنراوێك نەما نەیپشكنێ و نەیخاتەڕوو و شینەكاتەوە. تەنانەت ئەو نووسین و گووتە و هزر و هەڵوێستانەشی كە لەپێناویاندا بۆ ماوەیەكی درێژ كاری بۆ كرد و تا ماوەیەكی درێژیش هەموو شتێكی كە دەكرا پێی بەخشی، كەچی لەوە نەترسا بە توندی پێداچوونەوەی بۆ بكات، بە رادەیەك سەرسوڕهێنەرانە (من)ی تێدا بتوێنێتەوە، كە ئەوەندەی زانیبێتم و خوێندبێتمەوە فەیلەسوفێكی هاوشێوەیم نەبینیوە.

لەوانەیە ئەمە بۆ  زۆربەی بیرمەند و فەیلەسوف و ئەكادیمییە لێهاتووەكانیش كارێكی دژوار بێت، لەوانەشە ئەمە بۆ زۆربەی هەرە زۆری سەركردە و سیاسەتمەداران، جا پێگە و قوربانیدانەكەی هەرچۆنێك بووبێت، زۆر دژوارتر بێت. بەڵام ئەمە بۆ تێكۆشەرێك وەها نەبوو، كە دەخوازێ دونیای دەوروبەری بە بەرژەوەندی مرۆڤ بگۆڕێ و وەك بەهادارترین كاریش پەسنی بدات، خاوەنی هزرێكی پێشكەوتوو و خەریكی كاری فەلسەفیش بێت، بەتەواوی رووبەڕووی  تەحەدییە رێكخستنی و سیاسییەكانی بووبێتەوە، لە سەختترین رێگا كرداری و بەداوشیدا تیۆرییەكانیاندا، بۆ ئەم ئامانجە دەكرا چیبكرێ پێشكەشی كرد، تا بوژایەوە و لەگەڵیشیدا سەرتاپای گەلێك بوژایەوە. مسۆگەر ئێمە لەبەرامبەر بە چیرۆكێكی دەرهاویشتراوین كە لە مێژووی جیهاندا زۆر كەم دووبارە دەبێتەوە، ئەوەی بۆ ئەو قورس نەبووبێت دەكرێ بۆ كەسی دیكە مەحاڵ بووبێت.

   بۆ ئەوەی بەرجەستەی ئەوە بكەم كە لە پێشەكییەكەی سەرەوەمدا هاتووە، نمونەیەكی روون تاوتوێ دەكەم كە بۆچوونەكەم بەهێز دەكات و وردبینی و ئەمانەتەكەی دەخاتەڕوو، بە مەزەندەی من هیچ لەوە لەباشتر نییە كە بە چڕوپڕی بڕوانرێتە پرسی نەتەوەیی، نەتەوەگەرایی و دەوڵەتی نەتەوەیی لە هزری عەبدوڵڵا ئۆجالان دا. بێگومان، بەگوێرەی ئەو كاتەی كە ئەم دیدارە و بۆنەیە دەرفەت دەرەخسێنێ.

 

بەڕێزان:

 بیرمەند و سەركردەی كورد"عەبدوڵڵا ئۆجالان" توێژینەوەی زۆری بۆ پرسی دەوڵەتی نەتەوەیی و نەتەوەگەراییدا كردووە. چەندە بێهاوتا بوو كاتێك توانی ئەو دەمامكە خەڵەتێنەرەی دەوڵەتی نەتەوەیی ئاشكرا بكات كە لە ژێریدا دزێوییەكانی خۆی شاردبۆوە. كاتێك بەلێهاتووییەوە ئەو جیاوازییەی خستەڕوو كە لەنێوان ئەو واتا رزگاریخوازییەی كە هەمیشە مزگێنی بەدیهێنانی دەدا و ئەو هەژموون و تاڵانكردن و نامۆكردنەی بەسەر مرۆڤەكانیدا دەیسەپێنێت. تێكۆشەر "عەبدوڵڵا ئۆجالان " بە داماڵینی دەمامكە دانراوەكەی سەر رووی دەوڵەتی نەتەوەیی رووتیكردەوە، بەمەش بنەچە میتافیزیكییە ئایینییەكەی خستەڕوو، كە هاوواتای دەوڵەتی پادشا – خوداوەندە دێرینەكەیە. تەنانەت هەردوو دەوڵەتی نەتەوەیی و نەتەوەگەرایی تەواو شوێنی خوداوەندی گرتۆتەوە، كە سروشتێكی میتافیزیكی قەبایان هەیە، ئەمە وێڕای ئەو خۆنیشاندانە خەڵەتێنەرە دروستكراوەی هەیانبووە. هەڵبەتە كۆمەڵگەی دەوڵەتی نەتەوەییش بۆخۆی وێنایەكی میتافیزیكی لاواز و دەردەداری هەیە، سەرەڕای ئەو مۆركە دروستكراوەی هەیەتی. لەكاتێكدا دەوڵەتی نەتەوەیی لەلای وەك خوداوەندێك بوو كە لەسەر زەوی دەگەڕا، تەنانەت خودای خواوەندەكان بوو(كاتێك لەسەر ناپلیۆن قسەی دەكرد، كاریگەری هیگلی لەسەر بوو) ئەوا نەتەوەگەرایی (نەتەوەپەرستی)یش ئایینی ئاییەنەكان بوو.

لەبەر ئەوەی دەوڵەتی نەتەوەیی بەرجەستەكارێكی رێكخراوەیی و كارگێڕی و كۆمەڵایەتی و سیاسی نەتەوەگەراییە، رێگە بەهیچ كایەیەك نادات و هەر دەبێ تێكیبدات. ئەو كۆمەڵگای مەدەنی بەشێوەیەكی بەردەوام سەركوت دەكات، سنوورداری دەكات و لەناوی دەبات. چۆن نایكات؟ لەكاتێكدا هەڕەشە لە هەژموونەكەی دەكات و قۆرخكارییە جیاوازەكانی دەخاتەڕوو؟. دەوڵەتی نەتەوەیی بەگوێرەی خوێندنەوەی بەڕێز ئۆجالان وەكو سەرمایەدارییە. هەردووكیان نوێنەرایەتی پاوانخوازێتی پیاوی ستەمكار و زۆردار و چەوسێنەر دەكەن، هەردووكیان كۆمەڵگە و وڵات دەخەنە ژێر هەژموونی خۆیانەوە. تەنانەت پەیوەندییەكەی نێوان سەرمایەداری و دەوڵەتی نەتەوەیی هەر بەو ئاستە مەترسیدارە ناوەستێ، بەڵكو پەیوەندییەكەیان فراوانتر دەبێت تا ئەو رادەیەی تەنیا دەوڵەتی نەتەوەیی دەتوانێ چەوسانەوەی سەرمایەداری بكاتە كارێكی كراو، مەحاڵ دەبێت كۆمەڵگە خۆی بەڕووی چەوسانەوەی سەرمایەداری بكاتەوە بەبێ ئەوەی لەسەر شێوەی دەوڵەتی نەتەوەیی خۆی وەك دیكتاتۆرێك بونیاد بنێ و بەدەزگابوونەكەی پێشبخات، وەها ژیانی ماددی قۆرخ دەكات و دەبێتە هێزێكی زاڵ بەسەر كۆمەڵگەوە.

دەوڵەتی نەتەوەیی لەگەڵ بەرژەوەندی مرۆڤدا ناگونجێت، چونكە ئەگەر بەشێوەیەكی سادە باسی بكەین ئەوا خاوەنی سنورە جوگرافی و كلتوورییەكانە. ئەمەش لەگەڵ سروشتی كلتووری مرۆڤدا ناكۆكە، كە خوازیاری كرانەوەیە بەڕووی ژیاندا و بەهیچ سنورێكەوە خۆی نابەستێتەوە و دەیەوێت گردبوونەوە و كلتووربوون كاریگەر بكات و كاریگەری لەسەر بێت. دەوڵەتی نەتەوەیی هیچ كات وەكو بانگەشەكانی خۆی نەبووە، كە وەها بانگەشە دەكات شێوەی بنچینەییە بۆ دیموكراسی و ئازادی و مافەكانی مرۆڤ، بەڵكو بەبەردەوامی بۆتە سیستەمی نكۆڵی بەسەر ئەو بەهایانە و پێشێلیكردوون و بەفیڕۆی داون.

بەڕێزان: دەوڵەتی نەتەوەیی گەیشتۆتە وێرانكردنی خودی رۆحی مرۆڤەكانی. ئەم جۆرە دەوڵەتە خۆی لەخۆیدا هێزێكی قۆرخكاری لە ڕادەبەدەرە، دەست بەسەر ئامرازەكانی داڕشتنی هۆشیاری گشتی دادەگرێت، لەسەر پێكهێنان و داڕشتنەوەی و بونیادنانەوەی كاردەكات، بۆ ئەوەی هەژموونی زیاتر بكات جەور و ستەمی گەورەتر بكات. لەم دەوڵەتانەدا ناوەڕۆكی فێركردن (تعلیم)ی هاوڵاتی مرۆڤ جگە لە كرۆكە بتپەرستییە بە كاڵابووەكەی، هەرگیز ناگاتە هیچ شتێكی دیكە. سیستەمی فێركردن لەسایەی ئەو دەوڵەتانەدا مرۆڤ بە شت (تشیئ) دەكات و دونیاكەی پڕ دەكات لەو بتانەی كە قەدەخەن دەستیان لێبدرێن و لێیان بكۆڵدرێنەوە و رەخنە بكرێن و بۆ شێوەبەندكردنی ناسنامەی هاوڵاتیەكەی بەكاریدێنێت. وایلێدەكات لەگەڵا مەرامەكانی بگونجێ، شێواندن و دەستتێوەردانەكانی دەوڵەت دەگاتە ئەو زانستانەش كە تایبەتن بە بەرهەمهێنانی مەعریفەی كۆمەڵایەتی، دەستی بەسەردادەگرێت و دەیخاتە خزمەتی خۆی و بەرژەوەندییەكانیەوە، ئەمەش دەمانگەیەنێتە ئەوەی بڵێین: دەوڵەتی نەتەوەیی سەرچاوەی سەرەكی هەموو كێشە كۆمەڵایەتییەكانە.

 لەبەرئەوەی تاكە هێزی بەزەبرە لەكۆمەڵگەكەیدا و ئەركدارە بە هەژموون و باڵادەستی تەواو بەسەر هەموو بنەما ماددی و مەعنەوییەكانی مرۆڤەكانی، بۆیە بەپێی ڕێبازی " ئۆجالانییەت" دەوڵەتی نەتەوەیی دەبێتە ئەو شێوازەی لەگەڵا خۆیدا فاشیزم دێنێت. تەنانەت هەموو ئەو دەستكەوتانەی كە مرۆڤایەتی لە بواری ئەتنیكی و كلتووری و زمان و قەوارە سیاسیەكان و بیر و باوەڕییە جیاوازەكان بەدەستیهێناوە، لەسایەی دەوڵەتی نەتەوەییدا دەبنە ئامانجی لەناوبردن و كۆتایی پێهێنانیان.

لە دەوڵەتی نەتەوەیدا بیرۆكراتیەت لەسەر پشتی كۆمەڵگە گەورە دەبێت و دەبێتە "لوو"یەكی ئەوتۆ كە هەڕەشە لەتەندروستیەكەی دەكات و وەها ئازاری پێدەگەیەنێت كە بەرگەی كاریگەرییەكەی نەگرێت. ئەم گەورەبوونی بیرۆكراتیەتە شتێكی كتوپڕی دەوڵەتی نەتەوەیی نییە، بەڵكو بڕبڕەی پشتیەتی لەجەستەدا و مەرجێكی دەستلێبەرنەدراوە بۆ بوون و بەردەوامی دەوڵەتی نەتەوەیی.

بەڕێزان:

 دەوڵەتی نەتەوەیی بەسیفەتی ئەوەی پرۆژەی هەژموونی تەواوە بەسەر مرۆڤ و نكۆڵیكردنە لەسروشتە كلتوورییەكەی، هەوڵا دەدات لەڕووی رەگەزگەراییەوە بەسەر ژندا زاڵا ببێت. لە دەوڵەتی نەتەوەییدا پیاوسالارێتی كۆمەڵگە دەگاتە لوتكەی خۆی. چۆن وانەبێت؟ لەكاتێكدا ئەم دەوڵەتی نەتەوەییە هێزی خۆی لەڕەگەزگەراییەوە وەردەگرێت، كە لەڕێی ژنەوە وەك جۆرێكی كۆمەڵایەتی فراوانتر و قووڵتری كردۆتەوە، هەروەها بەسیفەتی ئەوەی بابەتێكی شتگەرایە و ئامڕازێكە و هەموو شێوە چاوچنۆكی و هۆڤێتییەكی خۆی بەسەردا جێبەجێ كردووە و هیچیتر؟. تەنانەت دەتوانین بەبێ پەروا بڵێین كە: جیاوازی رەگەزی دژ بە ژن دەوڵەتی نەتەوەیی هەڵكشاندۆتە ئاستێكی ئایدیۆلۆژی ئەوتۆ كە ئەو دەوڵەتەی تێدا ئاوادەكرێ و لە تەوەری دەسەڵاتەكەیدا دەخولێتەوە.

هەر ئەوەندە بەس نییە كە دەوڵەتی نەتەوەیی بەسەرچاوەیەك بۆ هەموو ئەم كارەساتانە دابنێین، بەڵكو بەڕێز "ئۆجالان" وەك بنەمایەكی سەرەكی دەبینێت لەبەرهەمهێنانی بارودۆخێكی داخراودا، كە هەمەچەشنەیی و جیاوازی كۆمەڵایەتی ڕەتدەكاتەوە. بەجۆرێك هەروەك چۆن ئەم دەوڵەتە لەبزووتنەوەیەكی نەتەوەپەرستیەوە دروست دەبێت، كە وەك ئایینێك باوەڕی بەتاكڕەوی ئەتنیكی هەیە، ئەوەی تریش بەشێوەیەكی رەها رەتدەكاتەوە، ئینجا ئەمجارەیان پارت و بزووتنەوەی وەها دروست دەكات كە بازرگانی بە هەڵوێست و خوێندنەوەكانی بكات، بەمەش هەمەچەشنەیی و جیاوازییەكان و بەهاكانی بەیەكەوەژیان رەت دەكاتەوە. ئەمەش لەگەڵا خۆیدا واقیعێكی قەیراناوی ئەوتۆ دێنێ كە مرۆڤەكانی تێدا لەنامۆییدا دەبن و هیچ حقوقێكی تێدا نابێ، زانستی تێدا شێواو و دەستەمۆكراو دەبێ، هونەرێكی وەها لە ئارادا دەبێ كە كۆتگیرە و ئەركدارە بە خزمەتكردنی هەژموون و نەتەوەگەرایی. تەنانەت ئەو حەقیقەتەی بەدەستیش دەهێنرێت حەقیقەتێكی وەهمدارە و هیچ پەیوەندی بە حەقیقەتی رووتەوە نییە.

 

بەڕێزان:

دوای ئەو خستنەڕووە چڕوپڕ و وەرگرتنی چەند بابەتێك بۆ شیكاركردنی دەوڵەتی نەتەوەیی بەو سیفەتەی خودای خوداكانی نەتەوەپەرستەكانە، كە ئەویش ئایینی ئایینەكانە لایان بەپێی لێكۆڵینەوەكانی تێكۆشەر "ئۆجالان"، ئایا مافی ئەوەم نییە بپرسم و بڵێم: ئایا خوێندنەوەیەكی مرۆڤانەی باڵا هەیە شان بدات لەشانی خوێندنەوەی ئەم فەیلەسوفەی مرۆڤـ و سەرۆكە نەوازەیە بۆ دەوڵەتی نەتەوەیی؟ ئایا هیچ قووڵی و جوانی و توندوتۆڵییەكی دیكە هەیە لە شیكاركردن و پێداچوونەوەدا، وەك ئەوەی بەڕێز " ئۆجالان " چاودێری قەیران و داخراوبوونە نامرۆڤایەتییەكانی دەوڵەتی نەتەوەیی كرددوە؟

پاش هەموو ئەمانە، ئایا مافی خۆم نییە بەسیفەتی راپۆرتكاری بڵێم: هزر و فەلسەفەی ئۆجالان زۆر فراوانترە لەوەی تەنیا بواری ئەتنیكی لەخۆوە بگرێت. چارەسەری و خوێندنەوەكانی و بەشدارییەكانیشی پەیوەندی بە هەموو كێشەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و كۆمەڵگەكانیەوە هەیە. كۆمەڵگەكانی ئەم ناوچە ئاڵۆزەی جیهانیش پێویستییەكی زۆریان بە" ئۆجالانییەت" هەیە، كە هیچی كەمتر نییە لەپێویستی گەلی كورد پێی.

– ئازادی بۆ تێكۆشەر ، بیرمەند و فەیلەسوف عەبدوڵڵا ئۆجالان

– ئازادی بۆ گەلی كورد لەهەموو شوێنێك

– ئازادی بۆ سوریای نیشتمانم لەو زۆرداریەی كە بڕیاری داوە یان دەبێت هەبێت یان دەبێت وڵات بسوتێنێت، ئازاد بێت لە هێزە تەكفیرییە تاریكیەكان

– ئازادی بۆ سەرجەم گەلانی جیهان.

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close
Close
%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: