گۆشه‌ی ئازاد

بۆچی په‌که‌که‌ جیاوازه‌!!

دیاری خالید

 

له‌27-11-1978، پارتی کرێکارانی کوردستان ناسراو به‌  (په‌که‌که‌)، له‌پارێزگای (دیاربه‌کر) دامه‌زرا، هه‌رچه‌نده‌ ریشه‌ و بناخه‌ی په‌که‌که‌ له‌سه‌ره‌تای 1970کانه‌وه‌ ده‌ستی پێکردو له‌ قۆناخ و سه‌رده‌مێکی سه‌خت و دژوار دروست بوو، به‌ڵام توانیان ئه‌زمونێکی نوێ و شێوازێکی جیاواز له‌ کاری حیزبایه‌تی بخه‌نه‌ڕوو، هه‌م له‌سه‌ر ئاستی بزووتنه‌وه‌ کوردیه‌کان و هه‌م له‌سه‌ر ئاستی تورکیا. چونکە حیزبێکی ناوچەی و لۆکاڵی نیە و لەپێناو نەتەوەیەک بەتەنیا کاری نەکردوە.

له‌م نوسینه‌دا هه‌وڵده‌ده‌م شیکاریه‌کی کورت بۆ دروستبوونی ئه‌و حیزبه‌ و لایه‌نه‌ جیاوازه‌کانی بخه‌مه‌ڕوو.

هه‌رچه‌نده‌ چه‌ندین ره‌خنه‌ و تێبینینم له‌سه‌ر کارکردنی په‌که‌که‌ و لایه‌نگرانی هه‌یه‌، به‌تایبه‌تی له‌ ساڵانی پێش ده‌ستگیرکردنی ئۆجالان، وه‌ک که‌می مه‌وداکانی ئازادی راده‌ربڕین، رێگیریکردن له‌کاری سیاسی حیزبی دیکه‌ و چه‌ندانی دیکه‌، به‌ڵام بۆ ئه‌مانه‌ ئه‌و حیزبه‌ وه‌ڵامی خۆی هه‌یه‌ و له‌سه‌رده‌می شۆڕش هه‌موو شتێک ئاسایی نیه‌، بۆیه‌ به‌شێوه‌یه‌کی گشتی په‌که‌که‌ حیزبێکه‌ خاوه‌نی تایبه‌تمه‌ندی و ناسینه‌وه‌ی خۆیه‌تی.

قۆناخی دروستبوونی په‌که‌که‌، قۆناخ و سه‌رده‌مێکی سه‌خت بوو، به‌وپێیه‌ی جوڵانه‌وه‌ی کوردی له‌هه‌رچوار پارچه‌ی کوردستان لاوازبوو یان شکستی هێنابوو، به‌تایبه‌تی له‌ وڵاتی تورکیا که‌ به‌هۆی (ناتۆ)و هاوکاری وڵاتانی ئه‌وروپا سوپایه‌کی به‌هێزی هه‌بوو، له‌ باشووری كوردستان به‌تایبه‌ت دوای رێکه‌وتننامه‌ی جه‌زائیر له‌ ساڵی  (١٩٧٥)و، ده‌ستبه‌ردانی پارتی دیموکراتی کوردستانی عیراق له‌خه‌باتی چه‌کداری، هه‌روه‌ها پارچه‌کانی دیکه‌ی کوردستان ئومێدێکی ئه‌وتۆیان به‌کاری چه‌کداری نه‌بوو، به‌ڵام په‌که‌که‌ له‌به‌ر شێوازی کارکردن و رێکخراوه‌ییان به‌چه‌ندین تاکتیک و ستراتیژه‌وه‌، به‌سه‌ر زۆرینه‌ی ئاسته‌نگیه‌کان سه‌رکه‌وتن و له‌ئێستادا پێگه‌ی له‌ سه‌رجه‌م پارچه‌کانی کوردستان هه‌یه‌ و له‌ سه‌ر ئاستی نێوده‌وڵه‌تیشه‌وه‌ پێشڤه‌چوونی به‌رچاوی به‌خۆیه‌وه‌ بینیوه‌. هۆکاری جیاوازی خه‌باتیان و مانه‌وه‌یان به‌ به‌هێزی  بۆ ئه‌م چه‌ند خاڵه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ که‌ لێره‌دا باسیان ده‌که‌ین.

 

  1. سه‌ره‌تای خه‌باتیان به‌ پێی پلان و به‌رنامه‌ بوو، نه‌ک هاوشێوه‌ی زۆرینه‌ی بزووتنه‌وه‌ کوردیه‌کان که‌ سیاسه‌تیان وه‌ک ره‌د فێعل و په‌رچه‌کرداری لایه‌نی به‌رانبه‌ر ده‌ست پێده‌کرد. به‌ڵام  په‌که‌که‌ پێش دروست بوونیان به‌شێوه‌ی کاری رێکخراوه‌ی له‌ناو زانکۆی (ئانکارا) له‌لایه‌ن کۆمه‌ڵێک گه‌نجی هۆشیار به‌سه‌رپه‌رشتی ئۆجالان ده‌ستی پێکر و به‌ شوێنه‌کان ده‌گه‌ڕان باسی کێشه‌کانی ئه‌وسه‌رده‌مه‌یان بۆ خه‌ڵکی ده‌کرد و هۆشیاریان ده‌کردنه‌وه‌. بۆیه‌ په‌که‌که‌ پێش رزگارکردنی خه‌ڵکی هۆشیاری ده‌کرده‌نه‌وه‌ و فێری ئازادی ده‌کردن.

 

  1. زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی په‌که‌که‌، له‌ خه‌ڵکی چینی هه‌ژار و که‌سانی ئاسایی کۆمه‌ڵگه‌ پێکهاتبوون و دژی ده‌ره‌به‌گ و چه‌وسێنه‌ران شه‌ڕیان ده‌کرد. ئه‌م خاڵه‌ ده‌کرێت به‌ جه‌وهه‌ری جیاوازبوونی ئه‌و حیزبه‌ دانرێت له‌گه‌ڵ حیزبه‌کانی دیکه‌، چونکه‌ زۆرینه‌ی زۆری حیزب و بزووتنه‌وه‌‌ کوردیه‌کان، له‌لایه‌ن چینێکی سه‌ره‌وه‌ و دیاریکراوی کۆمه‌ڵگه‌ دروست بوون و به‌شێک له‌خه‌باتیان له‌پێناو ده‌سکه‌وته‌کانی ئه‌و چینه‌دایه‌، که‌ زۆرینه‌ی جار که‌سانی خاوه‌ن عه‌شیره‌ت و ئاغا و ده‌ره‌به‌گه‌کان بوون و رێگه‌یان نه‌داوه‌ به‌ که‌سانی ناو چینه‌کانی خواره‌وه‌ به‌ئاسانی به‌رپرسیارێتیان هه‌بێت. به‌ئه‌قڵیه‌ت و ئایدیایه‌کی ناوچه‌یی بیریان کردوه‌ته‌وه‌ و داواکاریه‌کانیان سنورداربوون. هه‌ربۆیه‌ که‌وتنی زۆرینه‌ی جوڵانه‌وه‌کانیش به‌هۆی باڵا ده‌ستی ئه‌م چینه‌ و لاوازی کاری سیاسی و په‌یوه‌ندی دیبلۆماسی و دروستکردنی په‌یوه‌ندی و خۆشباوه‌ڕیانه‌وه‌ بووه‌.

 

  1. خه‌باتیان ته‌نیا له‌پێناو نه‌ته‌وه‌یه‌ک و ناوچه‌یه‌ک ده‌ست پێنه‌کرد، به‌ڵکو که‌سانی نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ی ناو کورد به‌شداربوون له‌ رێکخراو و حیزبه‌که‌یان، وه‌ک حه‌قی قه‌رار و که‌مال پیر، ھاوڕێی نزیکی ئۆجالان، له‌مه‌دا په‌که‌که‌  توانیویه‌تی حیزبی نه‌ته‌وه‌یی و ناوچه‌یی تێپه‌ڕێنێت و وه‌ک حیزبێکی جیهانی ته‌ماشابکرێت، که‌ به‌پێی چه‌ند بنه‌ما و یاسایه‌ک خه‌ڵکانی گه‌ل و ئاین و نه‌ته‌وه‌ جیاوازه‌کان ده‌توانن ببنه‌ ئه‌ندام. له‌ ئێستادا له‌ زۆرینه‌ی وڵاتانی جیهان پشتیوانی هه‌یه‌ و توانای جوڵانی شه‌قامیان هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش یه‌که‌م حیزبی کوردیه‌ به‌ربه‌سته‌ ناوچه‌ییه‌کانی تێپه‌ڕاندبێت. هه‌روه‌ها په‌که‌که‌ سۆز و عاتیفه‌ی کوردایه‌تی نه‌کردوه‌ته‌ دروشم و دروستکردنی هه‌ستی ره‌گه‌ز په‌رستی و رقبون له‌ ئاین و نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ی نه‌کردوه‌ته‌ ئامانج. ئه‌مه‌ش له‌ شۆڕشه‌که‌ی رۆژئاوای کوردستان که‌ له‌ هه‌ناوی په‌که‌که‌ وه‌ دروست بووه‌ زۆرینه‌ی هێز و لایه‌ن و نه‌ته‌وه‌و  مه‌زهه‌به‌ جیاوازه‌کان به‌پێی قه‌باره‌ و قورساییان به‌شدارن له‌ کار و خه‌بات.

 

  1. کارنه‌کردن به‌ سۆز و عاتیفه‌ی کوردایه‌تی و نه‌ته‌وه‌په‌رستی، به‌ڵکو هه‌وڵی چاره‌سه‌ری کێشه‌کانی کوردیان به‌شێوازێکی گه‌وره‌تر ده‌دا. له‌مه‌شدا ده‌گه‌ڕێینه‌وه‌ بۆ حیزبه‌کانی دیکه‌، که‌ به‌ئایدیا و بۆچوونێکی کورت بینینیانه‌وه‌ کێشه‌ی کوردیان کردوه‌ته‌ ئامانج و بۆ خاڵه‌ جه‌وهه‌ریه‌کان نه‌گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌ که‌ کێشه‌ی مرۆڤه‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. وه‌ک ئه‌وه‌ی رێبه‌ری ئه‌و حیزبه‌ له‌ به‌رگریننامه‌کانی باسی ده‌کات چاره‌سه‌ری نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ی ناوچه‌که‌ به‌شێک ده‌بێت له‌ خه‌باتی په‌که‌که‌.
  2. وه‌رگرتنی ئه‌ندامی نوێ، به‌ پێی فلته‌ر و هه‌ڵسه‌نگاندن بووه‌ له‌سه‌ره‌تای دروست بوونیانه‌وه‌ تاکو ئێستا، به‌مه‌ش له‌ ماوه‌ی چه‌ند ساڵیی دامه‌زراندنی په‌که‌که‌ ئه‌ندامه‌کانی زۆر  که‌مبوون، به‌تایبه‌تی له‌ ساڵانی 1980کان،  که‌ به‌ته‌واوی پێچه‌وانه‌ی حیزب و رێکخراوه‌ کوردیه‌کانی دیکه‌ بوون که‌ به‌لێشاو ئه‌ندامیان وه‌رده‌گرت. ئه‌وه‌ی په‌که‌که‌ش په‌یوه‌ندی به‌ باری ئه‌منی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ و دزه‌ پێنه‌کردنی زانیاری بووه‌ که‌ بڕوایان به‌ چۆنێتی هه‌بووه‌ نه‌ک چه‌ندایه‌تی، هه‌روه‌ها په‌که‌که‌ به‌ وردی چاودێری ئه‌و که‌سانه‌ی کردوه‌ که‌ ده‌بوونه‌ ئه‌ندام تاکو دووربن له‌ کاری سیخوڕی و ئاشکراکردنی نهێنی حیزب، ئه‌مه‌یه‌ وای کردوه‌ که‌ هه‌ندێک پێیان وایه‌ په‌که‌که‌ تیرۆرن و موتڵه‌قن و خه‌ڵکیان قبوڵنیه‌ ریزه‌کانی ئه‌و حیزبه‌ چۆڵبکات.

 

  1. به‌پێچه‌وانه‌ی بزووتنه‌وه‌‌ و حیزبه‌ کوردیه‌کان که‌ که‌سی یه‌که‌می حیزبه‌که‌یان ده‌کوژرا، یان ده‌ستگیرده‌کرا، په‌رته‌وازه‌ ده‌بون، به‌ڵام په‌که‌که‌ دوای ده‌ستگیرکردنی عه‌بدوڵا ئۆجالان رێبه‌ری ئه‌و حیزبه‌ به‌هێزتربوون، یان دروستره‌ بوترێت په‌رته‌وازه‌ نه‌بوون، به‌ڵام حیزب و پارته‌ کوردیه‌کانی دیکه‌ به‌نه‌مان و دیارنه‌مانی که‌سی یه‌که‌م دابه‌شبوون یان له‌ناوچوون.
  2. له‌هه‌ر قۆناخێکدا پلان و تاکتیکی شه‌ڕ و سیاسه‌تیان ده‌گۆڕن و به‌واقیعی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ خه‌بات ده‌که‌ن. هه‌ندێکجار تاکیتکی شه‌ڕ  و هێرش بردن، هه‌ندێک جار تاکتیکی خه‌بات له‌شار، خه‌بات له‌ناو په‌رله‌مان، ئه‌مانه‌ و چه‌ندانی دیکه‌ که‌ به‌بێ پاشه‌کشه‌کردن له‌ ئامانجه‌ سه‌ره‌کیه‌کانیان، به‌ڵام بزووتنه‌وه‌‌کانی دیکه‌ له‌ماوه‌ی هه‌موو ته‌مه‌نیان داواکاریه‌کانیان سنورداو چه‌قبه‌ستوبوون.
  3. مه‌بده‌ئو ئینتیمای کارکردن، له‌ ناو په‌که‌که‌ ئینتیما و مه‌بده‌ئی کارکردن و خه‌باتیان پێچه‌وانه‌ی زۆرینه‌ی حیزبه‌کانی دیکه‌یه‌، به‌تایبه‌ت حیزبه‌کانی باشووری کوردستان، که‌ زۆرینه‌ی ئه‌ندامه‌کانیان بۆ به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان و سودی ماددی کارده‌که‌ن، به‌ڵام ئه‌مه‌ تاڕاده‌یه‌کی زۆر لای په‌که‌که‌ جیاوازه‌، هه‌رچه‌نده‌ به‌شێک له‌ ره‌خنه‌گرانی ئه‌و حیزبه‌ باس له‌وه‌ده‌که‌ن هێشتا په‌که‌که‌ خه‌باتی شاری نیه‌، به‌ڵام ئه‌زمونی رۆژئاوای کوردستان وه‌ک به‌شێک له‌خه‌باتی په‌که‌که‌ ده‌ریده‌خات به‌ته‌واوی جیاوازن .
  4. کۆتا خاڵ که‌ گرنگه‌ به‌لامه‌وه‌، هه‌م خودی عه‌بدوڵڵا ئۆجالان و هه‌م په‌که‌که‌یه‌، که‌ رێز و ته‌قدیری ئاین و مه‌زهه‌ب و نه‌ته‌وه‌ و گه‌له‌ جیاوازه‌کانی گرتوه‌ و سوکایه‌تی پێنه‌کردون، هه‌روه‌ها ژنان توانیویانه‌ له‌م حیزبه‌دا تواناکانی خۆیان پیشان بده‌ن، به‌بێ ئه‌وه‌ی په‌که‌که‌ ئیدیعا بۆ مافی ژنان بکات  و چه‌ندین باره‌گا و رێکخراوی تایبه‌ت به‌ ژنانی هه‌بێت، دیاره‌ ئه‌مانه‌ له‌ زۆرینه‌ی حیزب و بزووتنه‌وه‌‌ کوردیه‌کاندا بوونی نه‌بوه‌ یان لاوازبووه‌. بۆیه‌ دوای ٣٨ ساڵ له‌ دامه‌زراندنی ئه‌و حیزبه‌، ئەوەی لاوازە تیایدا پەیوەندی دەرەوەیە، پێویستە گرنگیبدەن بە سیاسەتی دەرەوە و دروستکردنی پەیوەندی نێودەوڵەتی ، بەتایبەت لەگەڵ ئەمریکا و  وڵاتانی ئەوروپا،  کە لە تێستادا پەیوەندیەکی باشیان نیە. 

بابه‌تی په‌یوه‌ندیدار

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

Back to top button
Close
Close
%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: